niedziela, 24 lutego 2013

Antoni Wyspiański urodził się w Kuryłówce koło Leżajska

Dziadkowie Stanisława Wyspiańskiego przebywali w Kuryłówce koło Leżajska. Skąd się tam wzięli? Był rok 1845. Tutaj, w Kuryłówce babcia Stanisława Wyspiańskiego urodziła syna Antoniego. Był stryjem Stanisława.

Dziadek znanego poety i malarza to Ignacy Jan Wyspiański (1805-1875), babcia to Wiktoria z Gągulskich (1812-1886). 

Dziadkowie, oprócz najstarszego syna Franciszka urodzonego we Lwowie (26 IX 1836 - zm 10 XI 1901 Kraków) - ojca znanego Stanisława mieli jeszcze trzech synów i córkę: 
Teodor Jerzy Ignacy Wincenty, ur. 1 lipca 1838 r. we Lwowie, chrzczony 1 lipca w kościele św. Mikołaja.Antoni (1845-1917), urzędnik pocztowy, i Bronisław (1854-1924), fotograf zamieszkały w Bochni, oraz córkę Albinę (1843-1931).

W Liber Baptisatorum - Kuryłówka Akt 1845/13 jest zapis:
4 maja 1845r w Kuryłówce nr d. 230 urodził się (7 maja został ochrzczony przez ks. Leopolda Lewickiego, proboszcza parafii Tarnawiec) Antoni Bruno Wyspiański, syn  Ignacego Wyspiańskiego i Wiktorii z Gągulskich. Akuszerka Wiktoria Szabo z Brzyskiej Woli. Ojciec ekonom w Stajniątkach. 
Chrzestni: Marcin Neusser, Elżbieta Gawlikowska żona Wojciecha Gawlikowskiego, Józefa Acht żona Benedykta Achta, Jan Fellinek, Leokadia Neuser i in.

Metryka chrztu Antoniego Wyspiańskiego ur 4 maja 1845 w Kuryłówce koło Leżajska
Spisie Ludności Krakowa z 1890 roku (Dz. I str 248/707) odnalazłam adres Antoniego Wyspiańskiego urzędnika (oficyjał pocztowy). Mieszkał przy ul. Wiślnej 12/2 wraz z żoną Walerią (ur 10 IX 1846 w Krakowie), teściową Marią Seidel (ur 14 III 1822 w Krakowie), synem Witoldem (ur. 4 X 1886 w Krakowie). Mieszkała z nimi służąca Julia Polczak.
Witold Wyspiański, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego (geolog), zmarł 30 października 1945 roku i jest pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Witold został patronem istniejącego w latach 1964 - 1991  Technikum Elektrycznego w Dobczycach.

Franciszek Wyspiański, brat w/w Antoniego, a ojciec Stanisława Wyspiańskiego był znanym rzeźbiarzem i fotografem. Nauki pobierał w Oddziale Malarstwa i Rzeźby przy Instytucie Technicznym w Krakowie w pracowni Henryka Kossowskiego. W 1872 r rodzina Wyspiańskich mieszkała w Domu Długosza stojącym na rogu ul. Kanoniczej i Podzamcze. Franciszek, ojciec Stanisława Wyspiańskiego miał tam pracownię rzeźbiarską. 
W Krakowie na ul. Szujskiego 4 stała kapliczka z figurą Matki Boskiej z dzieciątkiem autorstwa Franciszka Wyspiańskiego.


W Ogrodzie Botanicznym w Krakowie znajduje się popiersie powstańca listopadowego, botanika i podróżnika - Józefa Warszewicza dłuta Franciszka Wyspiańskiego. 25 kwietnia 1868 Franciszek Wyspiański poślubił Marię Rogowską.
W Krakowie przy ulicy Krupniczej 22 urodził się 15 stycznia 1869 ich syn Stanisław Wyspiański.  
Kiedy w 1876 roku zmarła matka Maria (z Rogowskich), Stanisława został zabrany na dalsze wychowanie przez szwagierkę, siostrę zmarłej żony – Joannę Stankiewiczową. Franciszek wpadł w alkoholizm i wkrótce, w wyniku interwencji Stankiewiczów (4 stycznia 1892) został umieszczony w Domu Ubogich im. Helclów, gdzie wegetował blisko 10 lat.
Dom Ubogich im. Helclów w Krakowie

Dom Ubogich im. Helclów
Linki powiązane z tematem:
Alma Mater o Wyspiańskich

zobacz też:
 

 

Kosciół św Floriana w Krakowie - ślub brał Stanisław Wyspiański


Kościół, w którym został ochrzczony Antoni Wyspiański.


piątek, 22 lutego 2013

Pomnik Artura Grottgera

W 1901 na Plantach w Krakowie, między ulicami św. Tomasza i Szczepańską, ustawiono pomnik Artura Grottgera autorstwa Wacława Szymanowskiego. Na wysokim postumencie umieszczone jest popiersie Grottgera. Podstawa postumentu, wkomponowana w kamienną ławę o półkolistym kształcie, jest ozdobiona płaskorzeźbą wyobrażającą leżącego rycerza, która spływa na stopnie ławy, tworząc dodatkowy łącznik między cokołem a ławą. Całość umieszczona została na trawniku wzniesionym nieco nad poziom alejek plantowych.

Pomnik Artura Grottgera na Krakowskich Plantach


Kurjer Lwowski z 17 maja 1903r tak pisał o uroczystościach związanych z odsłonięciem Pomnika Grottgera w Krakowie.



Lwowski pomnik znajdujący się na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

czwartek, 7 lutego 2013

Jadłodajnia u Pani Stasi

Wielkie oczy zrobiłam, kiedy zobaczyłam na FB zdjęcie Pana Ambasadora USA siedzącego nad miską pierogów w Jadłodajni u Stasi w Krakowie. 
Podzielił się opinią: 'Lunch u Pani Stasi - pierogi były pyszne!'



Skąd Pan Ambasador Stephen Mull wiedział o istnieniu jadłodajni 'U Stasi'? Niby w centrum Krakowa, bo na ul. Mikołajskiej, ale ukrytej w podwórzu, zupełnie niedostępnej dla turystów. Ja odkryłam zupełnie przypadkowo tę stołówkę w zeszłym roku. 
zmęczeni, głodni i rozczarowani, że U Pani Stasi zamkniete
Można zjeść smacznie, tanio i szybko w atmosferze przypominającej z dawnych czasów bary mleczne? Stoły przykryte ceratą, ale nienagannie czyste. Spotykałam tam młodych i starych, zapewne emerytów. Jak się dowiedziałam z rozmowy, stałymi bywalcami i to od wielu, wielu lat są
pracownicy UJ. Wpadają do Pani Stasi na swoje ulubione, sprawdzone smaczne obiadki. 
Menu -pyszna wołowinę, kotlety, żeberka, pierogi, gołąbki, knedle ze śliwkami, naleśniki z serem. Doskonała zupa pomidorowa.

Latem ubiegłego roku zaproponowałam moim znajomym obiad u Pani Stasi, zachwalając, że można tam zjeść za niewielkie pieniądze przyzwoite potrawy. Kiedy głodni, przemoknięci i zmęczeni po wielogodzinnym zwiedzaniu Wawelu, Katedry Królewskiej, kościołów dotarliśmy do celu, okazało się, że z obiadu nici, bo jadłodajnia nieczynna. Pracują jedynie od poniedziałku do piątku. 











Ambasador Mull wybrał się z trzydniową wizytą do Krakowa. Bagatela! Bez obstawy, pociągiem, zupełnie nie zważając na negatywne opinie Polaków na temat funkcjonowania Polskich Kolei Państwowych. 
I ten obiad i ten zachwyt obwarzankami! I to poczucie humoru. 
Wzbudził moją sympatię. 

sobota, 2 lutego 2013

Wisława Szymborska

Zaplanowałam na 1. lutego wyjazd do Krakowa, i co?, nie wypaliło, plany mi się pokrzyżowały. A termin wybrałam nie przypadkowo. 
Bardzo chciałam w tym dniu odwiedzić Plac Szczepański, na którym obok Teatru Starego mieści się w Kamienicy Szołayskich Oddział Muzeum Narodowego. 

To właśnie w Muzeum odbyło się uroczyste otwarcie wystawy 'Szuflady Wisławy Szymborskiej'  poświęconej noblistce. Wystawę zorganizowała Fundacja im. Wisławy Szymborskiej, w pierwszą rocznicę jej śmierci. 






***
Szymborska mieszkała w kamienicy na poddaszu przy ul. Krupniczej 22. W kamienicy mieścił się Związek Literatów Polskich i Dom Literatów w latach 1945-95. Mieszkali tam również m.in. Sławomir Mrożek, Stefan Kisielewski, Jerzy Andrzejewski, Stanisław Dygat czy Konstanty Ildefons Gałczyński.
***
     Pamiętam, jak rok temu śmierć Wisławy Szymborskiej głęboko mnie poruszyła. Sięgnęłam wówczas po jej poezję. Podziwiam jej twórczość, wiersze, limeryki, namiętne kolekcjonowanie różnych dziwacznych bibelotów, wyklejanek i kolaży. 
Zafascynowana limerykami Wisławy, spróbowałam napisać własny, można powiedzieć, że ... noblistka natchnęła mnie. 


Limeryk o leżajskich pątnikach

            Pielgrzymują do Leżajska pątnicy 

               W hołdzie skarby zanoszą dziewicy

               Miłowane klejnoty 

               Pożądanie niejednej cnoty 

               Ukrywane w portkach i spódnicy

'Ktoś tutaj był i był, a potem nagle zniknął...i uporczywie go nie ma' - raz przeczytana taka myśl wyrażona przez poetkę Wisławę uporczywie krąży w mojej głowie. 
albo ...
- 'Wyglądał, jakby się wstydził umierać.
   Nie wiem, o czym się mówi takiemu jak on.
   Mijaliśmy się wzrokiem jak w fotomontażu'.
 albo ...
'Żyjemy dłużej, ale mniej dokładnie i krótszymi zdaniami'.

Cmentarz Rakowicki


     Odwiedziłam w kwietniu 2012 roku grób Wisławy Szymborskiej. Byłam trochę rozczarowana, gdyż mało kto wiedział, w której kwaterze znajduje się. Na tablicy nie było żadnej informacji, gdzie znajduje się grób Wisławy. Spotykałam innych turystów szukających grobu poetki. Krążyłam długo po alejkach Cmentarza Rakowickiego, zanim trafiłam na właściwe miejsce. Idąc od głównej bramy wejściowej cmentarza, w prawo, kilkadziesiąt metrów dalej w kwaterze GD rząd 10., grób numer 10. Kiedy już odnalazłam jej miejsce spoczynku, zastałam na grobem rozmawiające po angielsku o życiu, twórczości Wisławy i ogólnie o literaturze. O tym, że to właściwy grób Wisławy Szymborskiej zorientowałam się z zafoliowanej kartki leżącej na płycie grobowca pośród kilku kwiatów, wypalonych zniczy i kilku kamyków. 

Wisława Szymborska - Włodek
ur. 2 lipca 1923
zm. 1 lutego 2012


Nagrobek

Tu leży staroświecka jak przecinek
autorka paru wierszy. Wieczny odpoczynek
raczyła dać jej ziemia, pomimo że trup
nie należał do żadnej z literackich grup.
Ale też nic lepszego nie ma na mogile
oprócz tej rymowanki, łopianu i sowy,
Przechodniu, wyjmij z teczki mózg elektronowy
i nad losem Szymborskiej podumaj przez chwilę.
                                                                                   Wisława Szymborska






Domyśliłam się, że błądzący turysta też szukał grobu Wisławy Szymborskiej. Podążyłam za nim. 





Moje video

Loading...

Popularne posty

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

© All rights reserved.

Zdjęcia i teksty prezentowane na tym blogu są własnością autora. Wykorzystywanie i kopiowanie zdjęć bez mojej zgody jest zabronione (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 04.02.1994r.Dz.U.Nr 24, poz. 83).