Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ - Muzeum w Krakowie

Centrum Edukacji Przyrodniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego przy ul. Gronostajowej 5 w Krakowie to Muzeum, które zostało powołane do życia dnia 1 października 2016 roku, a zostało otwarte w 2021 roku. Do 2016 roku większość eksponatów znajdowała się m. in. w Muzeum Zoologicznym przy ul. Ingardena 6 (dawna ul. Krupnicza 50) i Muzeum Geologicznego UJ (ul. Oleandry 2a).

Wiele okazów zoologicznych pochodzi ze zbiorów jeszcze z 1782 roku z Gabinetu Historii Naturalnej, który powstał w tamtym czasie.

O Muzeum Zoologicznym pisałam wcześniej na blogu: 

>>  Krokodyl w Wiśle pod Krakowem

Ekspozycje przedstawiają świat zwierząt m. in. lasów tropikalnych, sawanny afrykańskiej, tundry, ze zbiorowisk śródziemnomorskich, morskich głębin oraz pustynnych. Kolekcje motyli, wypchane ptaki. Są tam niedźwiedzie, żubry, bizony, lwy, tygrysy, gepardy, irbisy, pumy, słonie, zebry, żyrafy, nosorożce, jelenie, daniele, owce wielorogie, muflony, bawoły, antylopy, dziki, lisy, pancerniki, leniwce, kangury, dziobaki, kolczatki, koralowce, żółwie i in. gady, skorupiaki, .. etc etc.

Wystawa antropologiczna na stanowisku archeologicznym przedstawia szkielety, czaszki ludzkie i zwierzęce, kości, mumie ze starożytnego Egiptu, skamieniałości kopalnych gadów. Jest tam szkielet olbrzymiego płaza z licznymi ostrymi zębami, jak kły, wyglądem przypominającego krokodyla - eryops z permu.

Ciekawym eksponatem jest dziobak - endemiczny gatunek stekowca występujący wyłącznie na wschodnim wybrzeżu Australii i na Tasmanii., posiadający cechy zarówno gadzie (składa jaja), jak i ssacze (futro, gruczoły mlekowe, łojowe i potowe), a nawet ptasie (posiada kaczy dziób).

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

W hallu głównym znajdują modele układu słonecznego, kuli ziemskiej, księżyca, a także teleskopów.

 

zobacz też:

Instytut Zoologii UJ przy ul. Krupniczej 50

Prof. Leon Biliński

Prof. Leon Biliński ur. się 15 czerwca 1846 roku w Zaleszczykach. Zmarł 6 czerwca 1923 roku w Wiedniu.
Potomek grodziskich dziedziców, syn Wiktora Bilińskiego z Grodziska Górnego koło Leżajska i Żydówki Malwiny Brunickiej-Brunstein, neofitki.

Józef Szczepan Hospod w książce "Chłopski adwokat" (fragm)
W 1846 roku chłopi usuwają dziedzica Bilińskiego z Grodziska Górnego.

Początki ruchu ludowego uwidaczniały się, jak w całej ówczesnej Galicji, także w Grodzisku, w walce z pańszczyzną i jej reliktami. Józef Burszta podaje: Z początkiem XIX wieku nabywa Grodzisko Józef Kellerman, przechrzta, właściciel Kańczugi, a później sąsiedniej Tryńczy. W tym samym czasie niejaki Franciszek Biliński stworzył sobie w Górnym mały folwarczek, uzyskując równocześnie nad Górnym, jak stwierdzają dokumenty, własną jurysdykcję. Folwarczek ten, jak stwierdza bardzo wyraźnie pamięć walki chłopów z panem, powstał z rugów chłopskich. (...) Z tego okresu datują się ciągłe skargi chłopów Grodziska Górnego na „złego pana” Bilińskiego – skargi zanoszone do Guberniom we Lwowie. Stąd to właśnie zostało po dziś dzień przezwisko chłopów-Górzan mieszkających w sąsiedztwie dawnego folwarku – „gubernioków”. Ten to dziedzic wydaje się być według opowiadań chłopów zwykłym sadystą. 

L. Biliński (1846–1923), Wspomnienia i dokumenty 1846–1919, t. 1. s. 2. Bilińscy opuszczają Grodzisko w 1846 r. Potomek pana z Góry, Leon Bilński, znany w Galicji profesor prawa i ekonomii na Uniwersytecie Lwowskim, jeden z przywódców konserwatystów krakowskich, trzykrotny austriacki minister skarbu, wieloletni poseł do parlamentu. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości również minister finansów RP.

Walka z panem trwała przez cały czas istnienia folwarczku, zakończona zwycięstwem chłopów. Chłopi mieli nawet spalić panu młyn. Ta walka Górzan z panem jest jednym z typowych przejawów ich postawy społecznej, hardej, opornej, niedającej się łatwo podporządkować. Taką postawę ujawniali Górzanie w swoich dziejach kilkakrotnie i dzisiaj ich stosunek do świata jest inny niż Dolan”. [J. Burszta, Wieś Małopolska …, op. cit., s. 29, 31. ]
Od 1912 r. honorowy obywatel miasta Rzeszowa, polityk, ekonomista, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego.
Absolwent gimnazjum w Tarnopolu. Studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie w 1867 został doktorem praw, a rok później docentem ekonomii społecznej na tej uczelni. Od 1871 r. był profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Ekonomii Społecznej, a od 1877 r. profesorem zwyczajnym. Trzykrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Pełnił tez funkcję prorektora, i wreszcie w latach 1878/1879 rektora uniwersytetu.
Od 1883 r. był posłem do Rady Państwa (parlamentu austriackiego) w Wiedniu, nieprzerwanie aż do 1918 r. w Kole Polskim pełnił funkcję wiceprezesa w kadencji 1897-1900 i prezesa w latach 1911-1912 i 1915-1918. Pełnił szereg funkcji w administracji austro-węgierskiej, w tym w latach 1895-1897 i 1909-1910 był ministrem skarbu Austrii, w latach 1912-1915 ministrem skarbu Austro-Węgier, natomiast w okresie 1900-1909 gubernatorem Banku Austro-Węgierskiego.
W latach 1916-1920 stał na czele polskiego Naczelnego Komitetu Narodowego. Po odzyskaniu niepodległości, pełnił funkcję ministra skarbu w rządzie premiera Ignacego Paderewskiego w 1919 r. W ostatnich latach życia aktywnie działał na rzecz nawiązania stosunków ekonomicznych polsko-austriackich.
W 1876 r. został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. W 1923 r. odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta. Ogłosił szereg prac naukowych z zakresu m.in. ekonomii. W 1924 r. ukazały się jego „Wspomnienia”.

***

Rocznik Akademii Umiejętności w Krakowie 1908/09

Skład Akademii Umiejętności w Krakowie (w lipcu 1909)

Poczet Członków Zwyczajnych. Wydział historyczno - filozoficzny. Krajowi:

Leon Biliński - Dr praw, dr praw honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Rzeczywisty Tajny Radca, kawaler Wielkiej Wstęgi Orderu Leopolda, kawaler Orderu Żelaznej Korony I klasy, Komandor orderu Franciszka Józefa, dożywotni członek Izby Panów, Poseł na Sejm Krajowy i do Rady Państwa, były prof. Uniwersytetu Lwowskiego, były prezydent Generalnej Dyrekcji Kolei Państwowych, Minister Finansów, były Gubernator Banku Austro-Węgierskiego. Wybrany członkiem czynnym dnia 31 października 1876.
Wiedeń VII, Tulpengasse 3.

http://rcin.org.pl/Content/16719/WA488_5845_P1765_R1908-1909-RAU.pdf str 19/239

Źródło:

• Wirtualny Sztetl https://sztetl.org.pl/pl/biogramy/4740-bilinski-leon
• http://rcin.org.pl/Content/16719/WA488_5845_P1765_R1908-1909-RAU.pdf str 19/239
• Józef Szczepan Hospod - "Chłopski adwokat - Józef Hospod (1861- 1935)" , Rzeszów 2013

655. inauguracja roku akademickiego w Uniwersytecie Jagiellońskim

W poniedziałek 1 października odbyła się w Uniwersytecie Jagiellońskim uroczysta inauguracja roku akademickiego 2018/19. Muszę przyznać, że po raz pierwszy osobiście uczestniczyłam w tegorocznej inauguracji. Dokładnie czterdzieści pięć lat temu, jako wówczas świeżo upieczona studentka biologii UJ miałam taką szansę, ale niestety, nie byłam na inauguracji roku akademickiego 1973/74. To niezwykle ważne wydarzenie dla studentki I roku umknęło mi i nie potrafię dzisiaj odpowiedzieć sobie dlaczego? Tak więc, w tym roku, po czterdziestu pięciu latach postanowiłam skorzystać z okazji i przeżyć to razem z młodym pokoleniem studentów. Wrażenie niesamowite.

**

***

To 655. inauguracja Alma Mater. Tradycją kultywowaną od 1400 roku jest pochód profesorów uczelni, dziekanów, byłych rektorów oraz pracowników naukowych, którzy uzyskali co najmniej stopień doktora habilitowanego. Uczestnicy orszaku zgodnie z tradycją ubrani są w czarne togi i birety oraz mucety (pelerynki) w kolorach symbolizujących poszczególne wydziały UJ. Każdy wydział ma innego koloru mucety np. Collegium Medicum – czerwony, Wydział Prawa – czarny, Filozofia – szary, a Chemia ma żółty. Przed każdą grupą profesorów idzie bedel, który niesie berło wydziału. Na końcu każdego wydziału maszeruje dziekan, który ma łańcuch dziekański.
Orszak Profesorów wyrusza tradycyjnie z najstarszego budynku Uniwersytetu Collegium Maius UJ. W orszaku obowiązuje tradycyjny porządek, zgodnie z którym rektor UJ kroczy na końcu pochodu, przed nim prorektorzy UJ i uczestnicy poszczególnych wydziałów.

W przemarszu ulicami miasta wzięli udział profesorowie UJ, rektorzy i prorektorzy, studenci, zaproszeni goście ze świata nauki i kultury, przedstawiciele korpusu dyplomatycznego, władze Krakowa, duchowni różnych wyznań, przedstawiciele Stowarzyszenia Absolwentów UJ i przede wszystkim świeżo upieczeni studenci wszystkich wydziałów UJ. Orszak przeszedł ulicą Św. Anny koło uniwersyteckiej Kolegiaty św. Anny, Plantami pod Collegium Novum. Rektor UJ prof. Wojciech Nowak złożył wieniec "W dowód pamięci społeczność studencka Uniwersytetu Jagiellońskiego" oddając hołd zmarłym profesorom UJ, którzy swoją postawą wnieśli wkład w odzyskanie niepodległości Polski.
Następnie ulicą Piłsudskiego, ul. Wenecja Orszak Profesorski dotarł do Collegium Maximum UJ na ul. Krupniczej. 
Uroczystość w Auditorium Maximum rozpoczęła się odśpiewaniem hymnu Uniwersytetu - pieśnią z XIII w. Gaude Mater Polonia. Po przywitaniu gości przez rektora UJ prof. Wojciecha Nowaka, wygłoszeniu zgodnie z tradycją przemówienia inaugurującego na koniec ceremonii rektor stukając trzykrotnie berłem w katedrę wypowiedział tradycyjne życzenia dla całej społeczności uniwersyteckiej: Quod felix, faustum, fortunatumque sit – niechaj będzie szczęśliwy i pomyślny nowy rok akademicki 2018/2019.

W 1973 roku rektorem UJ był prof. Mieczysław Karaś i to pewnie on, zgodnie z tradycją kroczył na końcu pochodu profesorskiego, wygłaszał wówczas w Collegium Novum rektorskie przemówienie inauguracyjne, życzył nowo upieczonym studentom szczęśliwego i pomyślnego roku akademickiego. Na koniec wręczał im uroczyście wymarzone indeksy.

Na zdjęciu orszak profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego przed uniwersytecką Kolegiatą Św Anny. M. in. rektor UJ prof. dr hab. Wojciech Nowak.

Na zdjęciu orszak profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego przed pomnikiem Józefa Piłsudskiego.