Kościół Świętego Krzyża w Krakowie i Jan Matejko

Wokół Kościoła Św. Krzyża rozkwitły piękne róże. W pobliżu teatr Słowackiego, urokliwe ulice pełne zabytkowych kamienic. Spacer po Krakowie w pierwszych dniach lata, niezależnie od pogody jest szczególnie przyjemny. 

 

 

A kościół św. Krzyża, Plac św. Ducha na którym kościół stoi i teatr Słowackiego kojarzą mi się z mistrzem Matejką. Nie tylko dlatego, że w kościele św. Ducha Jan Matejko został ochrzczony (urodził się 24 czerwca 1838 roku).  
Mistrz Matejko zasłynął, jako obrońca tego kościoła, w czasach kiedy władze miasta Krakowa postanowiły wyburzyć dobra zakonu duchaków - kościół, klasztor i szpital, aby pozyskać miejsce pod budowę teatru miejskiego (obecnego teatru Słowackiego). Jan Matejko próbował walczyć i przeciwdziałać niszczeniu zabytków Krakowa. Niestety, bezskutecznie. W proteście zrzekł się honorowego obywatelstwa miasta Krakowa i zapowiedział, że nie będzie już nigdy wystawiać swych obrazów w Krakowie. Z tego też powodu nie chciał przyjąć zaproszenia na oficjalne otwarcie teatru miejskiego, ostatecznie się pojawił, ale w formie protestu, w roboczym ubraniu wybrudzonym farbami.

Zabytkowy gotycki XIV w. kościół św. Krzyża w Krakowie znajduje się na Placu św. Ducha pomiędzy Teatrem im. Juliusza Słowackiego, a ul. Św. Krzyża.

 

W miejscu dzisiejszego Placu Ducha Świętego stał nieistniejący już kościół Ducha Świętego. (Pierwszy kościół, drewniany powstał w XII w.). Kościół późniejszy murowany, po pożarze drewnianego, wraz z kompleksem klasztorno-szpitalnym prowadzony był przez duchaków - Zakon Ducha Świętego.

Makieta szpitala Ducha św. założonego przez zakon duchaków. Przedstawia stan kompleksu szpitalno-klasztornego przed zburzeniem w 1892 roku. W XV w. hospicjum duchaków było największym szpitalem w Krakowie.

W 1783 nastąpiła kasata zakonu duchaków. Część zabudowań wydzierżawiono pod manufakturę sukienną, a w budynku kościoła znalazł się skład wełny.

W 1827 zespół budynków poduchackich przejęło miasto, 50 lat później przeniesiono stąd funkcjonujący w części zabudowań szpital miejski. W 1886 rada miejska Krakowa zadecydowała o wyburzeniu budynków klasztornych, aby uzyskać miejsce pod budowę teatru miejskiego. Mimo sprzeciwu wielu znanych osobistości, w tym Jana Matejki, zburzono najpierw klasztor, a w 1892 także kościół i szpital.

Do dziś z całego kompleksu klasztoru i szpitala zakonu duchaków przetrwał kościół św. Krzyża i Dom pod Krzyżem przy ul. Szpitalnej.

***

Szkic olejny z roku 1883 'Dziewica Orleańska' Jana Matejki

***

"Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem" pędzla Jana Matejki" (1873) - obraz znajduje się W Auli Collegium Novum UJ w Krakowie

***

Dom Jana Matejki przy ul. Floriańskiej w Krakowie

****

Uczniami Jana Matejki byli m.in. Jacek Malczewski, Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański.


Zobacz też:

W Krzesławicach z wizytą u Mistrza Jana Matejki

Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach

Muzeum Narodowe - Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach.
Niesamowicie ciekawy obraz "Kuszenie świętego Antoniego" . Artysta Lucjan Wędrychowski ukazał eremitę pogrążonego w głębokiej medytacji. Z ogniska na dalszym planie snuje się dym, z którego wyłania się powabna kobieca postać, zapowiedź udręk, które czekają pustelnika. Oszczędnie określone otoczenie, krzyż leżący po prawej oraz księga wsparta na czaszce podkreślają ascetyczną drogę życia praktykowaną przez koptyjskiego mnicha.
Kiedy ogląda się obraz z bliska nie widać ani dymu, ani kobiety, dopiero kiedy stanie się przed obrazem w pewnej odległości pojawia się kobieca twarz osnuta wiązką dymu z ogniska.

Szkic olejny z roku 1883 'Dziewica Orleańska' Jana Matejki, jest skomponowany niemal identycznie z wersją ostateczną, z tą tylko różnicą, że widnieje na nim mniej postaci i szczegółów. Jest za to malowany znacznie bardziej dynamicznie i swobodnie, ma bogatszą, jaśniejszą kolorystykę, niż ukończony obraz.
Oryginał "Dziewica Orleańska , inaczej Wjazd Joanny d’Arc do Reims" – obraz Jana Matejki namalowany w 1886 (artysta malował przez dwa i pół roku) znajduje się w Rogalinie, zakupił go Edward Raczyński i umieścił w rogalińskiej kolekcji. Jest to największe płótno (o wymiarach 484 x 973 cm) namalowane przez Matejkę, ma ponad 47 m powierzchni.
http://www.imnk.pl

W Krzesławicach z wizytą u Mistrza Jana Matejki

Pogoda nie była dzisiaj łaskawa dla mnie. Planowałam wykorzystać każdą wolną chwilę na zwiedzanie i fotografowanie mojego Krakowa, od rana wypatrywałam słońca na niebie, ale daremnie. No, cóż trzeba się pogodzić z kapryśną aurą, w końcu to końcówka października. I tak dobrze, że nie pada. Pojechaliśmy do Nowej Huty, m.in. zobaczyć Muzeum Jana Matejki w Krzesławicach. Łatwo trafić, bo blisko Zalewu Nowohuckiego. W 1876 roku Matejko kupił drewniany domek z przeznaczeniem na pracownię malarską. Kupił go za pieniądze uzyskane ze sprzedaży obrazu Batory pod Pskowem.

Na pierwszy rzut oka niesamowity klimat. Olbrzymi malowniczy ogród, stare drzewa pokryte liśćmi w kolorowej palecie barw. Przed drewnianym dworkiem popiersie Jana Matejki.

Przywitał nas sympatyczny pan - kustosz Muzeum Michał Pawelec. 

Stała ekspozycja zawiera obrazy, szkice (do polichromii w Kościele Mariackim), rysunki i rzeźbione meble, lustra, obrotowa sztaluga, skrzynia na rysunki, stylowa lampa naftowa, pamiątki związane z postacią Jana Matejki oraz innych mieszkańców, którzy tam mieszkali w różnych okresach czasu. Z pewnością wiele cennych eksponatów znajduje się w Domu Matejki na ul. Floriańskiej 41.

Fot. Oryginalna obrotowa sztaluga Jana Matejki, Stańczyk (kopia obrazu)

Do cenniejszych zbiorów należą "Poczet Królów Polskich wg Jana Matejki" - dzieło jego uczniów L. Strojnowskiego i Z. Papieskiego, anonimowy cykl obrazków będących ilustracją do "śpiewów historycznych" J. U. Niemcewicza, uchodzące za jeden z pierwszych przykładów romantyzmu w sztuce polskiej. Ponadto meble, obrazy i przedmioty domowego użytku rekonstruują nastrój podmiejskich dworów krakowskiej inteligencji.

Na koniec pan Michał wziął do ręki harmonię i wysłuchaliśmy koncertu w jego wykonaniu.

To były miłe chwile spędzone w Krzesławicach. Oprócz tego, że pan Michał ciekawie opowiadał o Matejce, chętnie też odpowiadał na zadawane pytania. Dowiedziałam się, że p. Michał mieszka w tym dworku, co tydzień kosi ogród, a jest tego spory kawałek, zajmuje mu to za każdym razem 3 dni. Zaprzyjaźnił się z sową, która zagnieździła się na dachu w kominie. Z pewnością jest za pan brat z czarną wiewiórką, mieszkającą w ogrodzie, zaczarowanym ogrodzie. 

W pobliżu dworku stoi drewniany kościół św. Jana Chrzciciela i Matki Boskiej Szkaplerznej, z XVII w. przeniesiony z miejscowości Jawornik.

Niby muzeum małe, ale sporo w nim interesujących eksponatów z życia mistrza Jana Matejki.
Z przyjemnością można by spędzić tam kilka godzin. Zachęcam do odwiedzenia Dworku Jana Matejki, gdzie mieszkał również Hugo Kołłątaj.

543 rocznica urodzin Mikołaja Kopernika

Kto na świecie nie zna Kopernika! Nawet dziecko wie, że to ten, co wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię. Owszem, zdarzają się lapsusy i od czasu do czasu możemy usłyszeć, że Słońce krąży wokół Ziemi, ale to zwykłe przejęzyczenia.
Mikołaj Kopernik dowiódł, że to Ziemia kręci się dookoła Słońca, a nie odwrotnie. Swoje badania, rewolucyjne, jak na czasy, w których żył opublikował w dziele „De revolutionibus orbium coelestium”.
Urodził się 19 lutego 1473 roku w Toruniu, w rodzinie kupca Mikołaja i Barbary pochodzącej z rodziny Watzenrode. Ród Koperników pochodził ze śląskiej wsi Koperniki nieopodal Nysy.
Właśnie w lutym 2016 przypada 543 rocznica urodzin naszego słynnego astronoma. Przez cztery lata studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim. Przyniósł chlubę Uczelni, i jako student i jako wybitny polski uczony. 

W Auli Collegium Novum można podziwiać obraz "Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem" pędzla Jana Matejki" (1873). 

W dokumentach Uniwersytetu Jagiellońskiego zachowały się wpis z 1491 roku świadczący, że Mikołaj Kopernik studiował na Wydziale Sztuk Wyzwolonych. Zapisano, że: „Nicolaus Nicolai de Thuronia solvit totum” (Mikołaj, syn Mikołaja z Torunia, zapłacił wszystko). „Wszystko” oznacza 6 groszy i o ile współcześnie nie robi to wrażenia, to w czasach studiów Mikołaja Kopernika była to mniej więcej kwota za którą można było nabyć np. konia. Kopernik kontynuował studia we Włoszech na Uniwersytetach w Bolonii, Padwie oraz Ferrarze. Tam uzyskał stopień doktora prawa kanonicznego w 1503 roku.Po powrocie do Polski zamieszkał w Lidzbarku Warmińskim, jako lekarz i sekretarz swojego wuja, Łukasza Watzenrode, biskupa warmińskiego. W 1510 przeniósł się do Fromborka, gdzie przeprowadzał obserwacje astronomiczne. To tam właśnie powstało rewolucyjne dzieło astronoma. Mikołaj jako kanonik miał zapewnione stałe dochody, co pozwoliło mu najpierw na studia zagraniczne, a następnie prowadzenie przez dziesiątki lat żmudnych obliczeń matematycznych oraz obserwacji astronomicznych i to zaowocowało stworzeniem teorii heliocentrycznej.

  

zobacz też:

Spotkanie opłatkowe SA UJ w Collegium Novum 2016

Konstanty Mańkowski - artysta malarz

Konstanty Mańkowski - artysta malarz. Urodził się 2 stycznia 1861 w Krakowie. 
W spisie Ludności Miasta Krakowa z 1890 roku http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66752&dirids=1 odnalazłam dokument stwierdzający, że artysta mieszkał wraz z matką Teofilą Mańkowską Jastrzębiec i rodzeństwem w Krakowie przy ul. Kopernika 18 (http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66752&dirids=1 ).

Konstanty Makary Mańkowski (ur. 1861, zm. 1897) - polski malarz realista.

Studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych w latach 1874-1880, następnie od 1880 do 1884 w Wiedniu u Hansa Makarta. Naukę kontynuował w latach 1885-1888 w pracowni Jana Matejki. Malował portrety, pejzaże, sceny rodzajowe i religijne. W 1892 zaprojektował kurtynę dla Teatru Miejskiego w Krakowie, a w 1896 był jednym z autorów Panoramy Tatr. Wystawiał w TPST w Krakowie, TZSP w Warszawie i TPSP we Lwowie. Miał też wystawy w Wiedniu, Berlinie i Paryżu.
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Konstanty_Ma%C5%84kowski 

Ulica Floriańska

ULICA FLORIAŃSKA

 

Zawsze miałam problem, czy to Jama Michalika czy Jama Michalikowa. Okazuje się, że to chyba wszystko jedno, że obydwie formy są prawidłowe. Ważne, że Jan Apolinary Michalik miał pomysł na biznes i w wynajętej kamienicy przy Floriańskiej 45 uruchomił Cukiernię Lwowską. 

Nie zapędzałam się do tej kawiarni. Raczej, jeśli już wstępowałam, to jak do muzeum, po to, by obejrzeć fotografie, rysunki, karykatury, podziwiać w półmroku wystrój wnętrz, malowidła na ścianach, poczuć klimat krakowskiej bohemy.  Częstym bywalcem, jeszcze przed wybuchem I wojny światowej bywał Tadeusz Wyrwa-Furgalski, wybitny działacz niepodległościowy, członek Związku Strzeleckiego w stopniu oficerskim, major 5 Pułku Piechoty Legionów. Przychodził do Michalika ze swoim bratem Teodorem, z kolegami i koleżankami ze Strzelca.

W Jamie Michalikowej Maria Morozowicz-Szczepkowska poznała swojego przyszłego męża Jana Szczepkowskiego. Wkrótce pobrali się, a ślub odbył się w Kościele oo. Bernardynów w Krakowie.

zobacz: Maria_Morozowicz_Szczepkowska__Feministyczna_czy_pornograficzna

W ogóle nie zwróciłam uwagi na piękne witraże, a o których wspomina Ada w swoim blogu Kraków i okolice. 

http://www.mtg-malopolska.org.pl/images/skany/ksiegaadresowa1908djvu/ksiegaadresowa1908.djvu 

***

Dom Jana Matejki ul. Floriańska

Dom Jana Matejki ul. Floriańska