Roman Ingarden (1893-1970)

Kiedy studiowałam w latach 70. w Krakowie na UJ większość zajęć odbywała się w Instytucie Zoologii, wówczas przy Krupniczej, później, w 1991 roku część ulicy Krupniczej, od ul. Oleandry do Parku Jordana przemianowano na ul. Ingardena 6.

Kim był Ingarden? Roman Ingarden? Roman Witold Ingarden?

Był synem inżyniera hydrologa Romana Kajetana Ingardena i Witosławy z domu Radwańskiej (1854–1931).  

Roman Witold Ingarden (ur. 5 lutego 1893 w Krakowie, zm. 14 czerwca 1970 w Krakowie) – polski filozof, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (1925–1944), po wojnie profesor toruńskiego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (1945–1946) i Uniwersytetu Jagiellońskiego (1946–1950 i 1956–1963). 

W 1911 zdał z odznaczeniem egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie. Studiował filozofię i matematykę we Lwowie i Getyndze. Doktoryzował się u Edmunda Husserla w 1918. 

W odrodzonej Polsce był profesorem gimnazjów w Lublinie, Warszawie i Toruniu. Habilitację uzyskał w roku 1924, co pozwoliło mu zostać docentem, a od 1933 profesorem Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. 

W czasie drugiej wojny światowej przebywał głównie we Lwowie, uczestniczył w tajnym nauczaniu i pracował nad swoim głównym dziełem, pt. "Spór o istnienie świata". Po zakończeniu okupacji niemieckiej wykładał na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, później na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. 

Był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk (od 1958) oraz wielu zagranicznych towarzystw naukowych. 

W 1991 ustanowiono w Krakowie ulicę Romana Ingardena. Uchwałą Sejmu RP VIII kadencji z 13 czerwca 2019 zdecydowano o ustanowieniu roku 2020 Rokiem Romana Ingardena. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera HB-wsch - grób Rodziny Ingardenów).

Na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie znajduje się grób Rodziny Ingardenów. Spoczywają tam również ojciec Roman Kajetan Ingarden (ur. 9 sierpnia 1852 w Bojanach, zm. 8 listopada 1926 w Krakowie) – polski inżynier hydrotechnik, jego żona Witosława z Radwańskich Ingardenowa (*1854-1931). 

Prof. Leon Biliński

Prof. Leon Biliński ur. się 15 czerwca 1846 roku w Zaleszczykach. Zmarł 6 czerwca 1923 roku w Wiedniu.
Potomek grodziskich dziedziców, syn Wiktora Bilińskiego z Grodziska Górnego koło Leżajska i Żydówki Malwiny Brunickiej-Brunstein, neofitki.

Józef Szczepan Hospod w książce "Chłopski adwokat" (fragm)
W 1846 roku chłopi usuwają dziedzica Bilińskiego z Grodziska Górnego.

Początki ruchu ludowego uwidaczniały się, jak w całej ówczesnej Galicji, także w Grodzisku, w walce z pańszczyzną i jej reliktami. Józef Burszta podaje: Z początkiem XIX wieku nabywa Grodzisko Józef Kellerman, przechrzta, właściciel Kańczugi, a później sąsiedniej Tryńczy. W tym samym czasie niejaki Franciszek Biliński stworzył sobie w Górnym mały folwarczek, uzyskując równocześnie nad Górnym, jak stwierdzają dokumenty, własną jurysdykcję. Folwarczek ten, jak stwierdza bardzo wyraźnie pamięć walki chłopów z panem, powstał z rugów chłopskich. (...) Z tego okresu datują się ciągłe skargi chłopów Grodziska Górnego na „złego pana” Bilińskiego – skargi zanoszone do Guberniom we Lwowie. Stąd to właśnie zostało po dziś dzień przezwisko chłopów-Górzan mieszkających w sąsiedztwie dawnego folwarku – „gubernioków”. Ten to dziedzic wydaje się być według opowiadań chłopów zwykłym sadystą. 

L. Biliński (1846–1923), Wspomnienia i dokumenty 1846–1919, t. 1. s. 2. Bilińscy opuszczają Grodzisko w 1846 r. Potomek pana z Góry, Leon Bilński, znany w Galicji profesor prawa i ekonomii na Uniwersytecie Lwowskim, jeden z przywódców konserwatystów krakowskich, trzykrotny austriacki minister skarbu, wieloletni poseł do parlamentu. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości również minister finansów RP.

Walka z panem trwała przez cały czas istnienia folwarczku, zakończona zwycięstwem chłopów. Chłopi mieli nawet spalić panu młyn. Ta walka Górzan z panem jest jednym z typowych przejawów ich postawy społecznej, hardej, opornej, niedającej się łatwo podporządkować. Taką postawę ujawniali Górzanie w swoich dziejach kilkakrotnie i dzisiaj ich stosunek do świata jest inny niż Dolan”. [J. Burszta, Wieś Małopolska …, op. cit., s. 29, 31. ]
Od 1912 r. honorowy obywatel miasta Rzeszowa, polityk, ekonomista, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego.
Absolwent gimnazjum w Tarnopolu. Studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie w 1867 został doktorem praw, a rok później docentem ekonomii społecznej na tej uczelni. Od 1871 r. był profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Ekonomii Społecznej, a od 1877 r. profesorem zwyczajnym. Trzykrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Pełnił tez funkcję prorektora, i wreszcie w latach 1878/1879 rektora uniwersytetu.
Od 1883 r. był posłem do Rady Państwa (parlamentu austriackiego) w Wiedniu, nieprzerwanie aż do 1918 r. w Kole Polskim pełnił funkcję wiceprezesa w kadencji 1897-1900 i prezesa w latach 1911-1912 i 1915-1918. Pełnił szereg funkcji w administracji austro-węgierskiej, w tym w latach 1895-1897 i 1909-1910 był ministrem skarbu Austrii, w latach 1912-1915 ministrem skarbu Austro-Węgier, natomiast w okresie 1900-1909 gubernatorem Banku Austro-Węgierskiego.
W latach 1916-1920 stał na czele polskiego Naczelnego Komitetu Narodowego. Po odzyskaniu niepodległości, pełnił funkcję ministra skarbu w rządzie premiera Ignacego Paderewskiego w 1919 r. W ostatnich latach życia aktywnie działał na rzecz nawiązania stosunków ekonomicznych polsko-austriackich.
W 1876 r. został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. W 1923 r. odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta. Ogłosił szereg prac naukowych z zakresu m.in. ekonomii. W 1924 r. ukazały się jego „Wspomnienia”.

***

Rocznik Akademii Umiejętności w Krakowie 1908/09

Skład Akademii Umiejętności w Krakowie (w lipcu 1909)

Poczet Członków Zwyczajnych. Wydział historyczno - filozoficzny. Krajowi:

Leon Biliński - Dr praw, dr praw honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Rzeczywisty Tajny Radca, kawaler Wielkiej Wstęgi Orderu Leopolda, kawaler Orderu Żelaznej Korony I klasy, Komandor orderu Franciszka Józefa, dożywotni członek Izby Panów, Poseł na Sejm Krajowy i do Rady Państwa, były prof. Uniwersytetu Lwowskiego, były prezydent Generalnej Dyrekcji Kolei Państwowych, Minister Finansów, były Gubernator Banku Austro-Węgierskiego. Wybrany członkiem czynnym dnia 31 października 1876.
Wiedeń VII, Tulpengasse 3.

http://rcin.org.pl/Content/16719/WA488_5845_P1765_R1908-1909-RAU.pdf str 19/239

Źródło:

• Wirtualny Sztetl https://sztetl.org.pl/pl/biogramy/4740-bilinski-leon
• http://rcin.org.pl/Content/16719/WA488_5845_P1765_R1908-1909-RAU.pdf str 19/239
• Józef Szczepan Hospod - "Chłopski adwokat - Józef Hospod (1861- 1935)" , Rzeszów 2013

Władysław Wacław Szajnocha

Władysław Wacław Szajnocha (ur. 28 czerwca 1857 we Lwowie, zm. 1 sierpnia 1928 w Jaworzu na Śląsku Cieszyńskim) – geolog, paleontolog.

Jego dziadek Wacław Scheinoha-Vtelenský był Czechem, babcia Polka Maria z Łozińskich.

Władysław był synem wybitnego historyka Karola Feliksa Szajnochy i Joanny Bilińskiej. To z historycznych dzieł Karola Szajnochy korzystał Henryk Sienkiewicz pisząc Trylogię. 

W udostępnionych przez AGAD księgach metrykalnych Lwowa (Liber Copulatorum)- parafia N. M. P. Śnieżnej Sygn. 844, fot. 281 odnalazłam metrykę ślubu Władysława Wacława Szajnochy z baronówną Heleną Amalią Schenk c. barona Józefa Edwarda Schenka i Róży Adaminy Kopal. Ślub odbył się 29 kwietnia 1884 roku w kościele MB Śnieżnej we Lwowie. Już wtedy był dr. filozofii docentem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Świadkiem na ślubie był Karol Lidl oraz poseł na Sejm Krajowy Władysław Łoziński.

http://agadd.home.net.pl/metrykalia/301/sygn.%20844/pages/PL_1_301_844_0281.htm 

W latach 1876-1880 studiował na uniwersytecie i politechnice w Wiedniu. Pracował w wiedeńskim Zakładzie Geologicznym. Od 1885 mieszkał w Krakowie będąc profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 1886 będąc dyrektorem Gabinetu, a następnie Katedry Geologii UJ. Od 1895 był członkiem Akademii Umiejętności. W latach 1911-1912 oraz 1916-1917 pełnił funkcję rektora UJ.

Profesor Władysław Szajnocha był pierwszym prezesem Polskiego Towarzystwa Geologicznego Towarzystwa, a wcześniej inicjatorem jego powstania na zebraniu 14 marca 1920 r. w kierowanym przez niego Zakładzie Geologii UJ. Był również wieloletnim członkiem oraz prezesem Towarzystwa Tatrzańskiego, oraz rzecznikiem ochrony środowiska naturalnego Tatr.

Ogłosił wiele prac naukowych dotyczących głównie geologicznej budowy Karpat. W 1891 wydał pracę pt: "Źródła mineralne Galicji". W 1910 wydał własnym nakładem książkę "Z Turkestanu. Kilka wrażeń z krótkiej podróży". Był twórcą "Atlasu geologicznego Galicji".

Odbywał podróże badawcze w ramach geologii naftowej m.in. do Turkiestanu, Austrii, Norwegii, Szwecji.

Pochowany został w grobowcu rodzinnym z ojcem Karolem i matką Joanną na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Grobowiec_Szajnoch%C3%B3w.jpg

Źródło:

• http://www.asgp.pl/sites/default/files/volumes/41_1_033_037.pdf
• http://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_Szajnocha
• Księgi metrykalne z zasobu AGAD on-line

Rodzina Makarewiczów i Wicherkiewiczów

Na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie w kwaterze KWX Płd-Wsch znajduje się Grobowiec Rodziny Makarewiczów i Wicherkiewiczów. Na dużej tablicy jednej ze ścian grobowca możemy wyczytać kilka nazwisk, kilka dat dat i kilka krótkich informacji o osobach związanych z Krakowem, Lwowem, powstaniem styczniowym.

Spirydon Makarewicz, inżynier kolejowy CK, radca rządu, em. dyrektor zast. CK Kolei Państwowych, kawaler orderów, uczestnik powstania styczniowego. *1847- zm. 1906. Jego dziełem jest m.in. wiadukt kolejowy wg projektu architekta Teodora Talowskiego, wiadukt nad ul. Lubicz w Krakowie.

Wiadukt ul. Lubicz w Krakowie

Z Malickich Emilia Makarewiczowa, żona Spirydona, wdowa po dyrektorze Kolei Państw. w Krakowie, uczestniczka powstania styczniowego. *13 ? 1847 - 28 ? 1923.

Juliusz Makarewicz prof. na Wydziale Prawa UJK we Lwowie * 5 V 1872 w Samborze - zm. 20 IV 1955 we Lwowie. Senator RP. We Lwowie mieszkał na ul. Mochnackiego 58. Pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

Bożena z Lyskowskich Wicherkiewiczowa żona profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, ur. w Mileszewach Prusy Zach. *14 IX 1858 - zm. 24 VII 1906 w Landeku na Szląsku.

Bolesław Wicherkiewicz ur. 7 VII 1847- zm. 7 XII 1915 radca dworu, profesor okulistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, komandor orderu Grzegorza W.

Z Wicherkiewiczów Janina Bolesława Makarewiczowa, żona prof. UJK we Lwowie, * 28 VII 1880 - 17 X 1921.

Linki:

Profesor Makarewicz 
Kamienica Pod Pająkiem i inne projekty Teodora Talowskiego

Pomnik Artura Grottgera

W 1901 na Plantach w Krakowie, między ulicami św. Tomasza i Szczepańską, ustawiono pomnik Artura Grottgera autorstwa Wacława Szymanowskiego. Na wysokim postumencie umieszczone jest popiersie Grottgera. Podstawa postumentu, wkomponowana w kamienną ławę o półkolistym kształcie, jest ozdobiona płaskorzeźbą wyobrażającą leżącego rycerza, która spływa na stopnie ławy, tworząc dodatkowy łącznik między cokołem a ławą. Całość umieszczona została na trawniku wzniesionym nieco nad poziom alejek plantowych.

Pomnik Artura Grottgera na Krakowskich Plantach

Kurjer Lwowski z 17 maja 1903r tak pisał o uroczystościach związanych z odsłonięciem Pomnika Grottgera w Krakowie.

Lwowski pomnik znajdujący się na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

Genealogicznie o narzeczonej Artura Grottgera

Prof. Ludwik Rydygier

Zainteresowałam się sylwetką prof. Ludwika Rydygiera. Dlaczego właśnie Rydygier, Światowej sławy chirurg? 
Ano, z racji prowadzonych badań genealogicznych. Jego syn Antoni, również chirurg ożenił się z Kazimierą Krach, której przodkowie pochodzili z Tarnawca.
Kazimiera była drugą żoną prof. Antoniego Rydygiera. 
Tak więc Ludwik był teściem Kazimiery Krach (1883-1976) córki znanego architekta lwowskiego Jana Kracha i Wilhelminy Milli. 
W 1921 r.państwo Rydygierowie wyemigrowała do Brazylii, gdzie Antoni Rydygier otrzymał tytuł profesora i katedrę chirurgii w Kurytybie. 

Na stonie  http://www.cm.umk.pl/~biblio/ambgb/nr_5.pdf  odnalazłam ciekawą anegdotę dot. prof. Rydygiera. Chciałabym ją przytoczyć, jako przyczynek do portretu prof. Ludwika Rydygiera. 

Było to kilka lat przed I wojną światową. Prof. Ludwik Rydygier kierował Katedrą Chirurgii Uniwersytetu Jagiellonskiego, mieszczącej się przy ul. Kopernika w Krakowie. 

Klinikę w Krakowie miał wizytować arcyksiążę. Kraków był wówczas jednym z większych miast Cesarstwa Austro-Węgierskiego.
Prof. Ludwik Rydygier oczekiwał arcyksięcia w otoczeniu swego zespołu. Po uroczystym powitaniu dostojnika, któremu towarzyszyła wytworna świta, Rydygier zwrócił się do arcyksięcia w następujących słowach: 

- Wasza Cesarska Wysokość! Do tej pory, pomimo moich licznych próśb, nie możemy doczekać się windy i chorzy muszą być wznoszeni na piętro na noszach, co jest dla nich przykre, a dla personelu uciążliwe. Gdyby mogli być przywożeni windą z parteru na piętro i odwrotnie byłoby to godne obecnego postępu techniki.
Pozwoli więc Wasza Cesarska Wysokość, że na jego ręce wniosę prośbę o poparcie u ministra rządu.

Na to arcyksiążę zmieszał się i odparł: 

- Ale Panie tajny Radca dworu! Nie bądźmy za wymagający. Za naszej młodości nie jeździliśmy windami i wszystko było dobrze. I nie narzekaliśmy. Rydygier zrobił się purpurowy i niewiele namyślając się palnął: 

- Wasza Cesarska Wysokość! 
Za naszej młodości chodziliśmy srać za stodołę a dzisiaj już nie wypada! 

Adiutantowi - generałowi wypadł monokl z oka. Asystenci stali zmieszani. 

Przerwał milczenie donośny śmiech arcyksięcia i słowa: 

- Wygrał Pan, Panie tajny Radca dworu. Tu rzeczywiście powinna być winda. 

Nie upłynął nawet miesiąc, jak windę zainstalowano.

***

W spisie Ludności Miasta Krakowa z 1890 roku odnalazłam dane rodziny profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego - Ludwika Rydygiera, który w tym czasie mieszkał przy ul. Kopernika 25/2. Mieszkał na I piętrze, zajmował 10 pokoi, 2 kuchnie. http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66752&dirids=1

http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66752&dirids=1

Profesor chirurgii, dyrektor Kliniki Chirurgicznej UJ w Krakowie - Ludwik Rydygier ur się 19 VIII 1850r, Dorocin, pow. grudziądzki, Prusy.  
Żona Maria z Borkowskich ur. się 5 XI 1844r (była 6 lat starsza od Ludwika), ur Chełmno, pow. chełmiński, Prusy. 
Razem z nimi mieszkało dwóch synów: Antoni ur. 28 X 1878 Dorocin, i syn Józef ur. 19 II 1892, Dorocin. 
Mieszkał też brat Józef (ur 31 I 1849) z żoną Wandą z Łyskowskich (ur. 16 VI 1854), Wilczewo pow. sztumski, Prusy.
Bratanek Ignacy Rydygier ur. 26 XI 1886, Wałcz Prusy. Mieszkała również zarządczyni domu, bona, nauczycielka, służąca i kucharka.

http://aordycz.blogspot.com/2011/09/polski-sownik-biograficzny.html

Grób prof. L. Rydygiera z krzyżem i tablicąš jest odrestaurowany na alei zasłużonych w kwaterze "Orląt" na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

zobacz blog Jan Krach Królem Kurkowym