Spacerkiem po Krakowie: 150 rocznica urodzin Wyspiańskiego

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą 150 rocznica urodzin Wyspiańskiego. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 3 lutego 2019

Wyspiański Nieznany w Muzeum Narodowym w Krakowie

Odwiedziłam dzisiaj Muzeum Narodowe Krakowa, by zobaczyć wystawę czasową "Wyspiański Nieznany". O Stanisławie Wyspiańskim pisałam już wcześnie na blogu, ale o jego projekcie architektonicznym nie miałam pojęcia.
Marzenia Wyspiańskiego o odrodzeniu polskiej chwały i porzuceniu "martwoty duchowej Polaków, wynikającej z usypiającego kultu przeszłości" ożyły w lipcu 1903 roku, gdy w wyniku układu pomiędzy galicyjskim Wydziałem Krajowym, a rządem austriackim Zamek Królewski opuściły okupujące go wojska. Wyspiański wtedy razem z krakowskim architektem Władysławem Ekielskim zaprojektował w latach 1904-1907 przebudowę Wzgórza Wawelskiego pod nazwą "Akropolis".

Ten nigdy niezrealizowany plan uwzględniał m.in. umieszczenie na Wawelu sejmu i senatu, Muzeum Narodowego, Akademii Umiejętności i Kurii. Całość miała wzorować się na starożytnej architekturze z jednoczesnym zachowaniem sylwetki zamku królewskiego, czemu miała służyć odbudowa kościołów św. Michała i Jerzego, (zburzonych przez wojska austriackie) oraz budowa teatru greckiego i posągu Nike.
To co przedstawia makieta jest imponująca, miałby artysta koloseum i swój teatr ogromny. Co by było gdyby?
Makietę Wawelu zaprojektowali w 1981 roku Jacek Czubiński i Jerzy Porębski.

***

Wystawa "Wyspiański nieznany" to kolekcja dzieł sztuki głównie ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. To obrazy olejne, pastele, akwarele, rysunki, rzeźby oraz wyroby rzemiosła artystycznego wykonane wg projektu artysty. Księgozbiór, projekty edytorskie oraz pierwodruki dramatów Stanisława Wyspiańskiego. Portrety, autoportrety, szkice etc etc.
W holu przed wejściem na ekspozycję ilustrowane kalendarium życia i twórczości artysty.

Oto zaledwie kilka zdjęć z wystawy liczącej ponad 500 dzieł autora.

Autoportret Stanisława Wyspiańskiego, 1903, pastel

Portret Kazimierza Stankiewicza - wuja Stanisława Wyspiańskiego


Portret Kazimierza Stankiewicza, ołówek 1888

Portret Kazimierza Stankiewicza, dar Janiny Stankiewiczowej, ciotki Stanisława Wyspiańskiego, 1915.

Portret Józia Feldmana, pastel 1905, dar Marii Feldmanowej 1956

Portret Wilhelma Feldmana

***

Półakt kobiecy - 1894, olej, deska

Dziewczynka w czerwonej sukience. Farba olejna, płótno, 1893. Własność Muzeum Narodowe w Lublinie.

zobacz też:

Dom Długosza

Dom lekarski w Krakowie
Józio Feldman to prof. Józef Feldman (1899-1946)

wtorek, 27 listopada 2018

Stanisław Wyspiański (1869-1907)

28 listopada 1907 roku w Krakowie zmarł Stanisław Wyspiański - polski dramaturg, poeta, malarz, grafik, architekt, projektant mebli. Urodził się 15 stycznia 1869 w Krakowie, w 2019 roku obchodzić będziemy 150. rocznicę urodzin Artysty.

Syn Franciszka i Marii z Rogowskich, wnuk Ignacego i Wiktorii z Gągulskich.

Zmarł w prywatnej lecznicy dr Jana Kazimierza Gwiazdomorskiego, budynku na rogu Siemiradzkiego i Łobzowskiej. Pozostawia po sobie żonę Teofilę oraz czwórkę dzieci: Teodora (15 lat), Helenę (10 lat), Mieczysława (9 lat), Stanisława (6 lat). 29 listopada zwłoki artysty zostają przewiezione do krypty kościoła Pijarów. 2 grudnia w pogrzebie towarzyszy 40 tysięcy osób. Po mszy w kościele Mariackim kondukt obchodzi Rynek Główny, idzie ulicą Grodzką, mija Wawel.

Został pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce, a z dzwonnicy królewskiej katedry na Wawelu zabił dzwon Zygmunta.

Stanisław Wyspiański urodził się 15 stycznia 1869 w Krakowie przy ul Krupniczej 26, w budynku należącym do dziadków ze strony matki i mieszkał w nim do 1873 roku.

ul. Krupnicza 26

W latach 1873 -1880 mieszkał w domu Długosza przy ul. Kanoniczej 25. Po śmierci matki w 1880 roku przeprowadził się do wujostwa Stankiewiczów przy ul. Kopernika 1.

W Kościele św. Floriana przy Placu Matejki w Krakowie ślubował miłość Teofili Pytkównie w 1900 roku.

Bazylika św. Floriana w Krakowie

Artysta początkowo mieszkał przy Placu Mariackim, potem przez chwilę u swojej przyszłej żony Teofili z Pytków na ul. Szlak 23, a kiedy w 1901 roku otrzymał nagrodę przyznaną przez Akademię Umiejętności za witraże wawelskie wynajął samodzielne, 7-pokojowe mieszkanie na II piętrze kamienicy na rogu Al. Słowackiego (stojącej do dziś, zwaną wówczas Kilińskiego) i Krowoderskiej nr 79.

Znane są liczne pastele - wizerunki dzieci, autoportrety, pejzaże krakowskie, zwłaszcza widoki wzgórza wawelskiego, "Planty o świcie" to jedno z nielicznych dzieł artysty namalowanych farbami olejnymi.

Był autorem polichromii i witraży w kościele oo. Franciszkanów i Domu Towarzystwa Lekarskiego w Krakowie. >> Dom lekarski w Krakowie