Maciej Józef Brodowicz (1790-1885) - Pałac Wołodkowiczów

W miejscu, gdzie obecnie w centrum Krakowa, przy ul. Lubicz 4, obok dworca kolejowego Kraków Główny, placu Jana Nowaka-Jeziorańskiego i hotelu Polonia znajduje się Urząd Pocztowy Kraków 53 w 1. połowie XIX wieku stał niewielki pałac prof. Macieja Józefa Brodowicza, polskiego lekarza, naukowca, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Był dwukrotnie rektorem UJ, Prezesem Towarzystwa Naukowego Krakowskiego.  Doktorat honoris causa krakowskiej uczelni otrzymał w 1867 roku.

Prof. Brodowicz odsprzedał pałacyk Towarzystwu Kolei Krakowsko-Górnośląskiej, a sam zamieszkał przy ul. Strzeleckiej 7. Pałac w 1851 roku odkupił od Towarzystwa Piotr Stanisław Moszyński.

W 1884 roku w tym miejscu zbudowano nowy pałac wzorowany na architekturze francuskiej, dla pochodzących z kresów ziemian, Bolesława i Zofii Wołodkowiczów. Znany jako Pałac Wołodkowiczów lub Wołłodkowicza.

Prof. Maciej Józef Brodowicz, Józef Brodowicz (ur. 24 lutego 1790 w Grzymałowie na Podolu, jako syn Andrzeja i Barbary z Kadłubowskich - zm. 22 stycznia 1885 w Krakowie).

Po studiach na Uniwersytecie Wiedeńskim i pięcioletniej praktyce lekarskiej w szpitalu stolicy cesarstwa objął w 1823 kierownictwo kliniki lekarskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Z jego barwną postacią związanych jest również wiele anegdot. Miał on mianowicie przez ostatnich 16 lat swojego życia przechowywać w mieszkaniu przeznaczoną dla siebie trumnę z nie heblowanych desek sosnowych, do której miano go złożyć w koszuli uszytej przed laty przez matkę i w starym mundurze urzędnika Wolnego Miasta Krakowa. W trumnie miały być umieszczone listy matki i przyjaciela z lat młodości oraz wypchany ulubiony kanarek. W przeddzień śmierci 95-letni Brodowicz przesłał kilku znajomym bileciki pożegnalne.

Jest pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w kwaterze 11.

Tablica na kamienicy przy ul. Strzeleckiej 7

Źródło:
Maciej Józef Brodowicz - Wikipedia

Ogrody Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego

Pałac przy ulicy Wolskiej (kiedyś była to ul. Manifestu Lipcowego, a obecnie ul. Piłsudskiego) został zakupiony przez Emeryka Hutten-Czapskiego w 1895 roku.

Otaczają go ogrody, a także lapidarium, w którym złożone zostały fragmenty kamiennych rzeźb z kościołów i kamienic krakowskich zebrane podczas prac archeologicznych i remontowych prowadzonych m.in. wokół kościoła Mariackiego pod koniec XIX wieku. 

Mahonia pospolita – Mahonia aquifolium

Emeryk Zachariasz Mikołaj Seweryn Hutten-Czapski herbu Leliwa, hrabia (ur. 17 października 1828, Stańków k. Mińska Litewskiego - zm. 23 lipca 1896 w Krakowie). To człowiek z pasją, wybitny kolekcjoner, twórca znakomitego zbioru polskich monet i medali, bibliofil, zbieracz grafik i dzieł sztuki rzemiosła artystycznego oraz pamiątek polskich.

Syn Karola Czapskiego i Fabianny Obuchowiczówny. Pochodził od Franciszka Stanisława Kostki Czapskiego, w czasach I Rzeczypospolitej ostatniego wojewody chełmińskiego, był potomkiem najzamożniejszej linii Czapskich, która odziedziczyła część dóbr radziwiłłowskich na Białorusi i Wołyniu i przeniosła się tam z b. Prus Królewskich. 

Po studiach w Petersburgu Czapski wstąpił do rosyjskiej służby państwowej, w której osiągnął wysokie stanowiska: szambelan dworu, tajny radca, (1863-1864) gubernator Nowogrodu Wielkiego, generalny dyrektor departamentu leśnego w ministerstwie dóbr państwa rosyjskiego, 1865 wicegubernator Petersburga.

W roku 1874 władze rosyjskie zezwoliły na dołączenie przydomka "Hutten" (zob. Bogdan Hutten-Czapski, rodzina) do nazwiska i uznały hrabiowski tytuł nadany rodzinie 100 lat przedtem w Prusach.

Czapski opuścił służbę państwową w r. 1879 i przeniósł się do swego majątku Stańkowa, gdzie przez lata gromadził swą kolekcję monet ruskich i polskich, medali i orderów, banknotów, grafik rosyjskich i polskich, militariów, szkła, tkanin, obrazów i starodruków. W roku 1894 przeniósł się wraz z kolekcjami do Krakowa.

Z żoną Elżbietą Karoliną von Meyendorff (1833-1916) hrabia Emeryk miał czwórkę dzieci: Zofię, Karola (1860 - 1904), prezydenta Mińska, Jerzego (1861- 1930) i Elżbietę. Wnukami Emeryka Czapskiego byli Józef Czapski i Maria Czapska oraz poseł Emeryk August Hutten-Czapski, prawnukiem - Janusz Przewłocki.Został pochowany w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim.

Przy opracowaniu tekstu wykorzystano m.in.:

http://www.czapscy.org.pl/muzeum.php

http://www.zwoje-scrolls.com/zwoje33/text09p.htm

Antoni Wyspiański urodził się w Kuryłówce koło Leżajska

Dziadkowie Stanisława Wyspiańskiego przebywali w Kuryłówce koło Leżajska. Skąd się tam wzięli? Był rok 1845. Tutaj, w Kuryłówce babcia Stanisława Wyspiańskiego urodziła syna Antoniego. Był stryjem Stanisława.

Dziadek znanego poety i malarza to Ignacy Jan Wyspiański (1805-1875), babcia to Wiktoria z Gągulskich (1812-1886). 

Dziadkowie, oprócz najstarszego syna Franciszka urodzonego we Lwowie (26 IX 1836 - zm 10 XI 1901 Kraków) - ojca znanego Stanisława mieli jeszcze czterech synów i córkę: 
Teodor Jerzy Ignacy Wincenty (ur. 1 lipca 1838 r. we Lwowie, chrzczony 1 lipca w kościele św. Mikołaja). 
Ludwik Władysław Ignacy (ur.8 grudnia 1840, Chwałowice, par.Pniów),
córka Albina Rozalia (ur. 12 stycznia 1843, Chwałowice par. Pniów -zm. 1931). (Inf o ur Albiny i Ludwika od ‎Jolanta Pałucha-Sikora - fb).
Antoni (ur. 5 maja 1845, Kuryłówka -zm. 1917), urzędnik pocztowy, 
i Bronisław (1854-1924), fotograf zamieszkały w Bochni. 

W Liber Baptisatorum - Kuryłówka Akt 1845/13 jest zapis:

4 maja 1845r w Kuryłówce nr d. 230 urodził się (7 maja został ochrzczony przez ks. Leopolda Lewickiego, proboszcza parafii Tarnawiec) Antoni Bruno Wyspiański, syn Ignacego Wyspiańskiego i Wiktorii z Gągulskich. Akuszerka Wiktoria Szabo z Brzyskiej Woli. Ojciec ekonom w Stajniątkach. 

Chrzestni: Marcin Neusser, Elżbieta Gawlikowska żona Wojciecha Gawlikowskiego, Józefa Acht żona Benedykta Achta, Jan Fellinek, Leokadia Neuser i in.

Metryka chrztu Antoniego Wyspiańskiego ur 4 maja 1845 w Kuryłówce koło Leżajska

W Spisie Ludności Krakowa z 1890 roku (Dz. I str 248/707) odnalazłam adres Antoniego Wyspiańskiego urzędnika (oficyjał pocztowy). Mieszkał przy ul. Wiślnej 12/2 wraz z żoną Walerią (ur 10 IX 1846 w Krakowie), teściową Marią Seidel (ur 14 III 1822 w Krakowie), synem Witoldem (ur. 4 X 1886 w Krakowie). Mieszkała z nimi służąca Julia Polczak.

Witold Wyspiański, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego (geolog), zmarł 30 października 1945 roku i jest pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Witold został patronem istniejącego w latach 1964 - 1991  Technikum Elektrycznego w Dobczycach.

Franciszek Wyspiański, brat w/w Antoniego, a ojciec Stanisława Wyspiańskiego był znanym rzeźbiarzem i fotografem. Nauki pobierał w Oddziale Malarstwa i Rzeźby przy Instytucie Technicznym w Krakowie w pracowni Henryka Kossowskiego. W 1872 r rodzina Wyspiańskich mieszkała w Domu Długosza stojącym na rogu ul. Kanoniczej i Podzamcze. Franciszek, ojciec Stanisława Wyspiańskiego miał tam pracownię rzeźbiarską. 

W Krakowie na ul. Szujskiego 4 stała kapliczka z figurą Matki Boskiej z dzieciątkiem autorstwa Franciszka Wyspiańskiego.

W Ogrodzie Botanicznym w Krakowie znajduje się popiersie powstańca listopadowego, botanika i podróżnika - Józefa Warszewicza dłuta Franciszka Wyspiańskiego. 25 kwietnia 1868 Franciszek Wyspiański poślubił Marię Rogowską.

W Krakowie przy ulicy Krupniczej 22 urodził się 15 stycznia 1869 ich syn Stanisław Wyspiański.  

Kiedy w 1876 roku zmarła matka Maria (z Rogowskich), Stanisława został zabrany na dalsze wychowanie przez szwagierkę, siostrę zmarłej żony – Joannę Stankiewiczową. Franciszek wpadł w alkoholizm i wkrótce, w wyniku interwencji Stankiewiczów (4 stycznia 1892) został umieszczony w Domu Ubogich im. Helclów, gdzie wegetował blisko 10 lat.

Dom Ubogich im. Helclów w Krakowie

Dom Ubogich im. Helclów

Linki powiązane z tematem:
Alma Mater o Wyspiańskich

zobacz też:

Kosciół św Floriana w Krakowie - ślub brał Stanisław Wyspiański	Kościół, w którym został ochrzczony Antoni Wyspiański.

Kościół Bernardynów w Krakowie

U podnóża Wawelu przy ul. Bernardyńskiej 2, na Stradomiu znajduje się Klasztor i Kościół oo. Bernardynów pw. św. Bernardyna ze Sieny.

Uwagę przykuwają piękne złocone kolumny, artystycznie pokręcone w prezbiterium ołtarza głównego. W ołtarzu znajduje się obraz 'Ostatnia wieczerza' namalowany przez  Franciszka Lekszyckiego. Ten sam Franciszek Lekszycki namalował obraz Zwiastowanie NMP z ok. 1660 w Bazylice OO Bernardynów w Leżajsku. Obraz umieszczony w ołtarzu głównym Bazyliki.

W kościele Bernardynów odbył się ślub  znanej aktorki i pisarki Marii Morozowicz, która poślubiła  w maju 1913 roku znanego artystę rzeźbiarza Jana Szczepkowskiego. Ślub przed pięknym późnobarokowym ołtarzem odbył się w asyście rzeźbiarza Xawerego Dunikowskiego i prawnika Albina Chęcińskiego. Maria poznała swojego męża w Jamie Michalikowej.

Maria Morozowicz-Szczepkowska pisze o tym we wspomnieniach biograficznych 'Z lotu Ptaka' wyd w 1968r.. 

Maria Morozowicz-Szczepkowska urodziła się 8 grudnia 1885 roku w Warszawie. Wychowała się w rodzinie artystycznej – ojciec, Rufin Morozowicz, był niezwykle popularnym aktorem o talencie komicznym i reżyserem teatralnym. 

Siostra Rufina, Ludwika z Morozowiczów Rywecka, była również aktorką, podobnie jak brat Henryk. Talent artystyczny odziedziczył także Leopold, syn Rufina z pierwszego małżeństwa. Ojciec Rufin był barwną i nieprzeciętną osobowością, oprócz pracy na scenie imał się on różnych zajęć, m.in. prowadził wytwórnię win, dorabiał malowaniem dekoracji teatralnych, a z czasem założył laboratorium perfumeryjno-kosmetyczne oraz sklep Perfection. 

Zdaje się, że po nim odziedziczyła Maria szereg pasji i zmysł praktyczny, gdy w dorosłym życiu, obok kariery literacko-artystycznej, znajdowała czas na prowadzenie dodatkowych działań przynoszących dochód.

Matka Marii Morozowicz, Waleria (z domu Kotowiczówna), tańczyła, śpiewała, grała na pianinie.

Źródło: Wielkopolski Słownik Pisarek. Maria Morozowicz-Szczepkowska

Przed kościołem znajduje się figura św. Szymona z Lipnicy. W kościele po prawej stronie prezbiterium znajduje się Kaplica św. Szymona z oknem witrażowym, zaprojektowanym przez artystę malarza Józefa Mehoffera (†1946), związanego z grupą malarzy Młodej Polski.

zobacz blogi: 

 Linki:
http://www.bernardyni.com.pl/

Prof. Ludwik Rydygier

Zainteresowałam się sylwetką prof. Ludwika Rydygiera. Dlaczego właśnie Rydygier, Światowej sławy chirurg? 
Ano, z racji prowadzonych badań genealogicznych. Jego syn Antoni, również chirurg ożenił się z Kazimierą Krach, której przodkowie pochodzili z Tarnawca.
Kazimiera była drugą żoną prof. Antoniego Rydygiera. 
Tak więc Ludwik był teściem Kazimiery Krach (1883-1976) córki znanego architekta lwowskiego Jana Kracha i Wilhelminy Milli. 
W 1921 r.państwo Rydygierowie wyemigrowała do Brazylii, gdzie Antoni Rydygier otrzymał tytuł profesora i katedrę chirurgii w Kurytybie. 

Na stonie  http://www.cm.umk.pl/~biblio/ambgb/nr_5.pdf  odnalazłam ciekawą anegdotę dot. prof. Rydygiera. Chciałabym ją przytoczyć, jako przyczynek do portretu prof. Ludwika Rydygiera. 

Było to kilka lat przed I wojną światową. Prof. Ludwik Rydygier kierował Katedrą Chirurgii Uniwersytetu Jagiellonskiego, mieszczącej się przy ul. Kopernika w Krakowie. 

Klinikę w Krakowie miał wizytować arcyksiążę. Kraków był wówczas jednym z większych miast Cesarstwa Austro-Węgierskiego.
Prof. Ludwik Rydygier oczekiwał arcyksięcia w otoczeniu swego zespołu. Po uroczystym powitaniu dostojnika, któremu towarzyszyła wytworna świta, Rydygier zwrócił się do arcyksięcia w następujących słowach: 

- Wasza Cesarska Wysokość! Do tej pory, pomimo moich licznych próśb, nie możemy doczekać się windy i chorzy muszą być wznoszeni na piętro na noszach, co jest dla nich przykre, a dla personelu uciążliwe. Gdyby mogli być przywożeni windą z parteru na piętro i odwrotnie byłoby to godne obecnego postępu techniki.
Pozwoli więc Wasza Cesarska Wysokość, że na jego ręce wniosę prośbę o poparcie u ministra rządu.

Na to arcyksiążę zmieszał się i odparł: 

- Ale Panie tajny Radca dworu! Nie bądźmy za wymagający. Za naszej młodości nie jeździliśmy windami i wszystko było dobrze. I nie narzekaliśmy. Rydygier zrobił się purpurowy i niewiele namyślając się palnął: 

- Wasza Cesarska Wysokość! 
Za naszej młodości chodziliśmy srać za stodołę a dzisiaj już nie wypada! 

Adiutantowi - generałowi wypadł monokl z oka. Asystenci stali zmieszani. 

Przerwał milczenie donośny śmiech arcyksięcia i słowa: 

- Wygrał Pan, Panie tajny Radca dworu. Tu rzeczywiście powinna być winda. 

Nie upłynął nawet miesiąc, jak windę zainstalowano.

***

W spisie Ludności Miasta Krakowa z 1890 roku odnalazłam dane rodziny profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego - Ludwika Rydygiera, który w tym czasie mieszkał przy ul. Kopernika 25/2. Mieszkał na I piętrze, zajmował 10 pokoi, 2 kuchnie. http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66752&dirids=1

http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66752&dirids=1

Profesor chirurgii, dyrektor Kliniki Chirurgicznej UJ w Krakowie - Ludwik Rydygier ur się 19 VIII 1850r, Dorocin, pow. grudziądzki, Prusy.  
Żona Maria z Borkowskich ur. się 5 XI 1844r (była 6 lat starsza od Ludwika), ur Chełmno, pow. chełmiński, Prusy. 
Razem z nimi mieszkało dwóch synów: Antoni ur. 28 X 1878 Dorocin, i syn Józef ur. 19 II 1892, Dorocin. 
Mieszkał też brat Józef (ur 31 I 1849) z żoną Wandą z Łyskowskich (ur. 16 VI 1854), Wilczewo pow. sztumski, Prusy.
Bratanek Ignacy Rydygier ur. 26 XI 1886, Wałcz Prusy. Mieszkała również zarządczyni domu, bona, nauczycielka, służąca i kucharka.

http://aordycz.blogspot.com/2011/09/polski-sownik-biograficzny.html

Grób prof. L. Rydygiera z krzyżem i tablicąš jest odrestaurowany na alei zasłużonych w kwaterze "Orląt" na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

zobacz blog Jan Krach Królem Kurkowym