Klub Pod Jaszczurami w Krakowie

Od czasu do czasu będąc w Krakowie wpadam do Jaszczurów w Rynku Głównym pod nr 8. Skromnie, zamawiam kawę, jakiś zimny napój czy herbatę. Wpadam, by poczuć klimat dawnego Krakowa w nowoczesnym wydaniu, Kto wie, może przy sąsiednim stoliku spotkam kolejnego wielkiego poetę lub malarza?

 

"Klub pod Jaszczurami" działa nieprzerwanie od lat 60. XX w.
To jeden z najstarszych klubów studenckich w Polsce. Od ponad pół wieku spotykają się nie tylko studenci, ale także artyści, malarze, muzycy, poeci, ludzie kultury, sztuki i nauki.

Serce krakowskiej bohemy.

To tutaj, w gotyckich wnętrzach zdobionych słynnym sklepieniem z jaszczurami, wykuwała się historia polskiej kultury alternatywnej. Klub to nie tylko mury, to przede wszystkim legenda, która przetrwała zmieniające się ustroje i mody.
Dlaczego Jaszczury są wyjątkowe?

Kolebka Teatru 38: To właśnie tu swoje pierwsze kroki stawiały wielkie osobowości sceny, a eksperymentalny duch teatru do dziś unosi się w powietrzu.

Jazzowe i literackie wieczory: Przez dekady klub był (i jest!) domem dla jazzmanów oraz miejscem zaciętych dyskusji literackich, które często przeciągały się do białego rana.

Integracja pokoleń: Choć etykieta „klubu studenckiego” przylgnęła do niego na stałe, Jaszczury to miejsce spotkań międzypokoleniowych. Przy jednym stoliku profesorowie krakowskich uczelni wymieniają poglądy z młodymi adeptami sztuki.

Miejsce, które ma duszę

Wchodząc do środka, trudno nie ulec wrażeniu, że każdy kamień ma tu swoją historię. Od słynnych „Czwartków Literackich” po energetyczne koncerty i kultowe dyskoteki – Klub pod Jaszczurami pozostaje żywym dowodem na to, że Kraków potrafi pielęgnować swoje tradycje, nie tracąc przy tym młodzieńczej energii.

Dziś, mimo upływu lat, Jaszczury wciąż przyciągają tych, którzy szukają czegoś więcej niż tylko kawy na Rynku. Szukają autentyczności, inspiracji i odrobiny tej specyficznej, krakowskiej magii, której nie da się podrobić.


Ślady wielkich mistrzów

Wnętrza klubu to prawdziwe muzeum polskiej estrady. Na ścianach pyszni się fascynująca galeria czarno-białych fotografii, z których spoglądają na nas legendy: Zbigniew Wodecki, Andrzej Zaucha, Andrzej Sikorowski, Jan Tadeusz Stanisławski satyryk, współtwórca teatrzyków studenckich i kabaretów, autor ., profesor mniemanologii stosowanej .., występował w kabarecie Pod Egidą, Kabarecie Olgi Lipińskiej, Jacek Zieliński z Zespołu Skaldowie czy Marcin Daniec. To nie są tylko portrety – to zapis chwil, które tworzyły historię tego miejsca.

Ukryty świat: Zaułek Zauchy

Prawdziwym odkryciem był dla mnie „Zaułek Zauchy”, ukryty w klubowych piwnicach. Aby tam dotrzeć, trzeba pokonać wąskie, kręte schody, które prowadzą do kilku klimatycznych pomieszczeń. Panuje tam niezwykły, intymny nastrój, a ściany zdobią kolejne archiwalne zdjęcia. Bez trudu rozpoznałam na nich Wojciecha Młynarskiego, choć wiele innych twarzy wciąż pozostaje dla mnie zagadką – to doskonały pretekst, by wrócić tam i raz jeszcze zgłębić historię krakowskiej bohemy.

Piłsudski w Krakowie

Józef Piłsudski jest nierozerwalnie związany z Krakowem, który był kluczowym miejscem dla jego działalności niepodległościowej przed I wojną światową oraz w pierwszych latach niepodległości. Kraków był dla niego "bazą wypadową" do walki o wolną Polskę.  

Oto główne związki Józefa Piłsudskiego z Krakowem:
Działalność niepodległościowa i strzelecka (Oleandry): 

W Krakowie Piłsudski organizował struktury strzeleckie. To z krakowskich Oleandrów 6 sierpnia 1914 roku wyruszyła pod jego dowództwem I Kompania Kadrowa, rozpoczynając walkę o niepodległość.
Miejsca zamieszkania: Po ucieczce z zesłania i pobycie w zaborze rosyjskim, Piłsudski wielokrotnie bywał i mieszkał w Krakowie. Mieszkał m.in. przy ul. Topolowej 14 oraz przy ul. Szlak 31 (gdzie mieściło się jego ostatnie krakowskie mieszkanie przed wojną). 

zobacz: Szlak 31. Szlakiem kobiet Piłsudskiego

Symboliczne znaczenie miasta: 

Kraków był pierwszym dużym miastem, które odwiedził po przejęciu władzy w 1918 roku.
Kopiec Józefa Piłsudskiego: Na Sowińcu w Krakowie powstał jeden z najbardziej oryginalnych pomników Marszałka – Kopiec Piłsudskiego, którego usypywanie rozpoczęto w 1934 roku.
Pomnik i upamiętnienia: 

W Krakowie, u zbiegu ulic Piłsudskiego, Wenecja i Garncarskiej, znajduje się pomnik Marszałka odsłonięty w 2008 roku. Ponadto, imię Józefa Piłsudskiego nosi Dworzec Główny PKP w Krakowie.
Miejsce wiecznego spoczynku: 

Po śmierci w 1935 roku, serce i szczątki Józefa Piłsudskiego zostały złożone w krypcie pod Wieżą Srebrnych Dzwonów na Wawelu.
Kraków był zatem dla Piłsudskiego miejscem pracy konspiracyjnej, startem do działań zbrojnych, miejscem spotkań z najbliższymi współpracownikami, a ostatecznie miejscem wiecznego spoczynku.

Wydarzenia historyczne i rocznice:
Rocznica Przewrotu Majowego (1926): 12 maja 1926 roku rozpoczęły się trzy dni walk zbrojnych w Warszawie, znane jako zamach majowy, przeprowadzone przez Józefa Piłsudskiego.
Śmierć Józefa Piłsudskiego (1935): Pierwszy Marszałek Polski zmarł 12 maja 1935 roku w Warszawie.

 

***

Magnolie na Wawelu w pełnym rozkwicie

Słynne magnolie na Wawelu, głównie odmiany Soulange'a (liliowo-purpurowe kwiaty z białymi akcentami), kwitną zazwyczaj na przełomie marca i kwietnia, tworząc różowo-białe obłoki na tle królewskich murów. To kilkudziesięcioletnie, rozłożyste drzewo jest symbolem krakowskiej wiosny i przyciąga tłumy, oferując najpiękniejszy widok na Wzgórzu Wawelskim.Wawel.

 

Wawel, jako serce historycznej Polski, skrywa mnóstwo fascynujących tajemnic i ciekawostek. Oto najważniejsze z nich: Pochówek królów i bohaterów: W Katedrze Wawelskiej spoczywa 19 królów Polski (od Władysława Łokietka do Augusta II Mocnego). Oprócz nich pochowani są tam również bohaterowie narodowi, w tym Tadeusz Kościuszko (którego serce wróciło do Polski w 1927 roku i znajduje się w specjalnej urnie w kaplicy Wazów), Józef Piłsudski oraz gen. Władysław Sikorski. Dzwon Zygmunta: To jeden z najsłynniejszych polskich dzwonów, zawieszony na wieży katedry w 1521 roku. Waży blisko 13 ton, a do jego rozkołysania potrzeba 8-12 silnych mężczyzn. Smocza Jama i Smok Wawelski: Legenda głosi, że pod wzgórzem mieszkał smok, a dziś jaskinia (Smocza Jama) jest popularną atrakcją turystyczną. Przed wejściem stoi rzeźba smoka ziejąca prawdziwym ogniem co kilka minut.

Dzik na Myśliwskiej w pobliżu SP 47

Dzik na ulicach miasta.

W Krakowie Płaszowie "spacerkiem" w kierunku Szkoły Podstawowej nr 47 im S. Czarnieckiego na ulicy Myśliwskiej truchtał sobie dorodny dzik. Zdarzenie miało miejsce przed godziną 8 rano, 9 kwietnia 2026, kiedy w tym samym czasie dzieci śpieszyły się na zajęcia do szkoły.

Dziki w Krakowie to powszechny problem, szczególnie na obrzeżach (Kliny, Wzgórza Krzesławickie, Borek Fałęcki). Zwierzęta te przyciąga łatwy dostęp do pożywienia, jak niezabezpieczone śmietniki.

W przypadku spotkania:
1. Pozostań spokojny nie panikuj, nie krzycz i nie wykonuj gwałtownych ruchów.
2. W przypadku zagrożenia, jeśli zwierzę staje się agresywne, oddal się powoli staraj się wycofać w spokojny sposób, nie odwracając się plecami do zwierzęcia.
3. Jeśli spacerujesz z psem trzymaj go na smyczy, pies nie ma szans w starciu z dzikiem.
Dzik (Sus csrofa) – zwierzę z rodziny świniowatych, wszystkożerne o krępej budowie ciała, mocnych kłach i grubej skórze. Płochliwe, choć w sytuacji zagrożenia agresywne, a w środowisku miejskim szybko przyzwyczajają się do obecności człowieka. Zbliżają się do ludzkich siedzib po łatwe i wielorakie pożywienie. Do ich przysmaków należą: żołędzie, korzenie i bulwy, owoce leśne (jagoda, jeżyna i malina), młode pędy drzew i krzewów, młoda koniczyna i pokrzywa, pędraki.

Czego boją się dziki
Dziki mają bardzo czuły węch, nie znoszą zapachu ludzkich włosów, sierści psa i ropy naftowej. Rośliny o ostrym intensywnym zapachu które mogą odstraszać dziki to: mięta, czosnek, cebula, lawenda, rabarbar, oset, chryzantema ze względu na smak i zapach, szałwia. Badania dowodzą, iż wyciąg z czosnku i chili zastosowany do zraszania ścieżek i wokół ogrodzenia, może skutecznie zniechęci dziki do odwiedzin.
Hałas jest jednym z najskuteczniejszych odstraszaczy, nagłe ostre dźwięki (stuk butelek lub puszek lub profesjonalne odstraszacze emitujące dzięki nieprzyjemne dla zwierząt).
Światło migające o różnym natężeniu. Dzik to zwierz preferujący nocne wędrówki napotykając światło czuje się zagrożone. Instalacja czujników ruchu z oświetleniem może być jednym z skuteczniejszych odstraszaczy.

Nie ma jednego skutecznego sposobu na pozbycie się nieproszonych gości, tylko stosowanie różnych metod jednocześnie pozwoli na uniknięcie odwiedzin dzików i ewentualnych strat związanych z ich obecnością.

@aordycz

Krakowskie smoki na Smoczym Szlaku cz.2

Skorzystałam z okazji będąc w Krakowie i wybrałam się na spacer smoczym szlakiem. Od kilku dni Kraków ma kolejnych 8 smoków, a wkrótce mają pojawić się jeszcze dwa: Smok Emausowy oraz Smok Lajkonik.

Każdy ze smoków ma swoją historię. 

• Smok Sportowiec – skwer Zbigniewa Brzezińskiego (ul. Piłsudskiego)
• Smok z metrem – przy kościele św. Mikołaja (ul. Kopernika)
• Smok Lekarz – przed Katedrą Kliniki Chirurgii UJ (ul. Kopernika 40)
• Smok Astronom – przy Ogrodzie Botanicznym (ul. Kopernika)
• Smok Żołnierz CK – rondo Mogilskie, przy Bastionie V Lubicz
• Smok Fotograf – przy Muzeum Fotografii MUFO (ul. Rakowicka)
• Smok Romantyk – przy kładce Ojca Bernatka
• Smok z literą K – skwer przy ul. Krakowskiej i Rybaki

 

Smok Astronom

**

 

Smok Lekarz

**

Smok z metrem, zwany też, jako Smok metrolog. W 1640 roku Stanisław Pudłowski - fizyk i astronom, rektor Akademii Krakowskiej (Uniwersytetu Jagiellońskiego), w budynkach probostwa Kościoła św. Mikołaja urządził pracownię fizyczną i prywatne obserwatorium astronomiczne.

W oparciu o długość wahadła sekundowego sformułował pierwszą w historii, naturalną definicję jednostki długości: pierwowzór metra. Na 150 lat przed Paryską Akademią Nauk i jej południkową definicją metra paryskiego - z której redefiniowanej wersji korzystamy obecnie - to Pudłowski wymyślił, że miara czas (sekunda) i miara przestrzeni (jednostka długości) mogą być powiązane w czysto matematyczny sposób: trwały, niezmienny, odtwarzalny i w pełni opisywalny liczbami - niezależnie od woli władców, urzędników czy stanu materialnych wzorców (etalonów).

PS. Wzorzec metra przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża.

  

Smok z metrem

**

 

Smok Fotograf

**

 

Smok Żołnierz ck 

**

 

Smok Sportowiec

**

Zobacz też:

Smoki Wawelskie na Smoczym Szlaku w Krakowie

Prof. Franciszek Leja (1885-1979). Cmentarz w Grodzisku Dolnym

Odwiedziłam dzisiaj Cmentarz w Grodzisku Dolnym koło Leżajska. Spoczywa tam wybitny polski matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli krakowskiej szkoły matematycznej, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. 
Autor monografii i podręczników akademickich.

Miałam okazję spotkać się przy grobie Profesora z jego bliskim krewnym - Józefem Leją. Józefa dziadek był rodzonym bratem Profesora. Wspominał ciepło Dziadka, bo jak mi powiedział, wszyscy w Grodzisku tak Profesora nazywali.

Józef Leja sprezentował mi książkę Instytutu Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk "Kwartalnik Historii Nauki i Techniki" , 2023.T. 68

Jeden z rozdziałów Kwartalnika poświęcony jest Franciszkowi Leji i zawiera osobiste wspomnienia "Dawniej było inaczej". Wspaniała lektura, bogata w dokumenty, unikatowe zdjęcia, opracowana przez Danutę Ciesielską.

Franciszek Leja ukończył 3 klasy szkoły ludowej w Grodzisku, a po wakacjach 1894 roku zapisano go do 4-tej klasy szkoły powszechnej w Leżajsku. Mieszkał wówczas u pana Karasie, mieszczanina, który wraz z żoną zajmował się masarstwem. Żona miała w rynku jatkę, sprzedawała mięso i wędliny.  

Rok później Franciszek rozpoczął naukę w jarosławskim gimnazjum. W tamtym czasie, w zaborze austriackim gimnazjum było 8-letnią szkołą średnią o kierunku humanistycznym. Obok gimnazjów istniały jeszcze 7- letnie szkoły średnie o kierunku technicznym, zwane szkołami realnymi. Uzyskanie matury dawało prawo studiów w szkołach wyższych bez egzaminów wstępnych. Za naukę płaciło się do skarbu państwa czesne.

 

***

prof. Franciszek Leja (1885-1979) urodzony w Grodzisku Górnym koło Leżajska był stypendystą Akademii Umiejętności. Dzięki stypendium rozpoczął w 1912 roku roczne studia w Paryżu, gdzie uczęszczał na wykłady w Sorbonie.

Linki:

 prof. Franciszek Leja (1885-1979) 

August Konstanty hr Krasicki (1873-1946)

Na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, Kwatera: XIB Rząd: 22 Miejsce: 10 znajduje się grób Augusta Konstantego hr. Krasickiego (ur. 19.04.1873 w Bachórcu pow. przemyski - zm. 7.07.1946 w Krakowie).

Razem z Augustem spoczywa jego żona hr Izabela z Wodzickich Krasicka (26.06.1883 - zm. 13.01.1966).

 

 

 

 

***

August Konstanty hr. Krasicki – polski ziemianin, poseł na Sejm Krajowy Galicji, oficer kawalerii Sił Zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej i Legionów Polskich, rotmistrz Wojska Polskiego, działacz społeczny, hodowca roślin.

A. Krasicki zajmował się botaniką. Efektem jego praz badawczych w tym zakresie było wynalezienie odmiany świerka (Picea krasiciana), wyhodowanej przez szkółki w Podzamczu. 

Był prezesem Małopolskiego Tow. Leśnego. W lasach leskich zorganizował rezerwat (ok. 1 ha) przeszło stuletnich sosen Weymutha (Pinus strobus L.). 

Pisywał artykuły do „Roczników Tow. Dendrologicznego”.

Muzeum Ogrodu Botanicznego UJ

W Muzeum Botanicznym i Pracowni Historii Botaniki im. J. Dyakowskiej Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego przechowywane są ryciny roślin - Ikonoteka oraz notatki florystyczne Augusta Konstantego hr. Krasickiego.

„Wiadomości botaniczne”. 41(2), s. 79-81, 1997.

***

August Konstanty Ksawery Edmund Antoni Jan Stanisław Ignacy Krasicki hrabia h. Rogala (ur. 19 kwietnia 1873 w Bachórcu, zm. 7 lipca 1946 w Krakowie). 

Był syn Ignacego Krasickiego (1839–1924) i Elżbiety z hr. Zamoyskich (1846–1916),

wnukiem Augusta Zamoyskiego (1811–1889) oraz Edmunda Krasickiego (1808–1894) i Anieli z domu Brzostowskiej herbu Strzemię (1816–1903).

Jego rodzeństwem byli: Franciszek (1874–1950), Zofia (1878–1965), Róża (1881–1956), Anna (1885–1906), Jan (1888–1892). August Krasicki wyrastał w atmosferze zamku leskiego, który w II połowie XIX wieku był ośrodkiem towarzysko-intelektualnym regionu. Przed każdymi wyborami sejmowymi zjeżdżała tu szlachta sanocka. Krasiccy utrzymywali żywe kontakty z wieloma działaczami patriotycznymi i twórcami kultury. Po ojcu objął w 1903 roku zamek w Lesku, szesnastowieczny zamek, zbudowany w czasach ostatnich Jagiellonów przez ród Kmitów.

Ukończył uniwersytet we Fryburgu i a następnie Akademię Leśną w Tharandt w Saksonii. Rozwinął aktywną działalność społeczną w okolicach swego majątku w Lesku. Przez wiele lat był członkiem Rady Powiatowej pow. leskiego i członkiem oddziału Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.

Obok kierowania folwarkiem w Posadzie Leskiej i posiadania gruntów w samym Lesku, był również przedsiębiorcą, prowadził gospodarstwo rybne, założył tartak parowy, plantację wikliny koszykarskiej. Jako jeden z pierwszych mieszkańców Leska posiadał w mieście samochód osobowy.

W 1903 r. poślubił Izabelę hr. Wodzicką. Pozostawił synów: Antoniego, Stanisława, Ksawerego, Jana oraz córki: Zofię (żonę Jerzego Garapicha de Sichelburg) i Elżbietę (żonę Ishama Reavis).

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę, od 27 września 1939 przebywał w majątku Gubrynowiczów w Porażu. Sowieci zajęli zamek w Lesku i całkowicie go zdemolowali, zniszczyli cenny księgozbiór, rodowe "srebra", potłukli porcelanę. Ocalałe dokumenty rodzinne i majątkowe Krasickich z Leska przechowuje Archiwum Państwowe w Przemyślu.

W 1934 w Lesku został ustanowiony pomnik (określany jako „Głaz Legionowy” bądź „Kamień Legionistów”) upamiętniający wyruszających w bój o niepodległość ojczyzny z powiatu leskiego w szeregi Legionów Polskich. Na tablicy został wymieniony m.in. August Krasicki.

W 1990 zostało wmurowane epitafium Augusta i Izabeli Krasickich w kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Lesku.

Linki:
August hr Krasicki