Piłsudski w Krakowie

Józef Piłsudski jest nierozerwalnie związany z Krakowem, który był kluczowym miejscem dla jego działalności niepodległościowej przed I wojną światową oraz w pierwszych latach niepodległości. Kraków był dla niego "bazą wypadową" do walki o wolną Polskę.  

Oto główne związki Józefa Piłsudskiego z Krakowem:
Działalność niepodległościowa i strzelecka (Oleandry): 

W Krakowie Piłsudski organizował struktury strzeleckie. To z krakowskich Oleandrów 6 sierpnia 1914 roku wyruszyła pod jego dowództwem I Kompania Kadrowa, rozpoczynając walkę o niepodległość.
Miejsca zamieszkania: Po ucieczce z zesłania i pobycie w zaborze rosyjskim, Piłsudski wielokrotnie bywał i mieszkał w Krakowie. Mieszkał m.in. przy ul. Topolowej 14 oraz przy ul. Szlak 31 (gdzie mieściło się jego ostatnie krakowskie mieszkanie przed wojną). 

zobacz: Szlak 31. Szlakiem kobiet Piłsudskiego

Symboliczne znaczenie miasta: 

Kraków był pierwszym dużym miastem, które odwiedził po przejęciu władzy w 1918 roku.
Kopiec Józefa Piłsudskiego: Na Sowińcu w Krakowie powstał jeden z najbardziej oryginalnych pomników Marszałka – Kopiec Piłsudskiego, którego usypywanie rozpoczęto w 1934 roku.
Pomnik i upamiętnienia: 

W Krakowie, u zbiegu ulic Piłsudskiego, Wenecja i Garncarskiej, znajduje się pomnik Marszałka odsłonięty w 2008 roku. Ponadto, imię Józefa Piłsudskiego nosi Dworzec Główny PKP w Krakowie.
Miejsce wiecznego spoczynku: 

Po śmierci w 1935 roku, serce i szczątki Józefa Piłsudskiego zostały złożone w krypcie pod Wieżą Srebrnych Dzwonów na Wawelu.
Kraków był zatem dla Piłsudskiego miejscem pracy konspiracyjnej, startem do działań zbrojnych, miejscem spotkań z najbliższymi współpracownikami, a ostatecznie miejscem wiecznego spoczynku.

Wydarzenia historyczne i rocznice:
Rocznica Przewrotu Majowego (1926): 12 maja 1926 roku rozpoczęły się trzy dni walk zbrojnych w Warszawie, znane jako zamach majowy, przeprowadzone przez Józefa Piłsudskiego.
Śmierć Józefa Piłsudskiego (1935): Pierwszy Marszałek Polski zmarł 12 maja 1935 roku w Warszawie.

 

***

Magnolie na Wawelu w pełnym rozkwicie

Słynne magnolie na Wawelu, głównie odmiany Soulange'a (liliowo-purpurowe kwiaty z białymi akcentami), kwitną zazwyczaj na przełomie marca i kwietnia, tworząc różowo-białe obłoki na tle królewskich murów. To kilkudziesięcioletnie, rozłożyste drzewo jest symbolem krakowskiej wiosny i przyciąga tłumy, oferując najpiękniejszy widok na Wzgórzu Wawelskim.Wawel.

 

Wawel, jako serce historycznej Polski, skrywa mnóstwo fascynujących tajemnic i ciekawostek. Oto najważniejsze z nich: Pochówek królów i bohaterów: W Katedrze Wawelskiej spoczywa 19 królów Polski (od Władysława Łokietka do Augusta II Mocnego). Oprócz nich pochowani są tam również bohaterowie narodowi, w tym Tadeusz Kościuszko (którego serce wróciło do Polski w 1927 roku i znajduje się w specjalnej urnie w kaplicy Wazów), Józef Piłsudski oraz gen. Władysław Sikorski. Dzwon Zygmunta: To jeden z najsłynniejszych polskich dzwonów, zawieszony na wieży katedry w 1521 roku. Waży blisko 13 ton, a do jego rozkołysania potrzeba 8-12 silnych mężczyzn. Smocza Jama i Smok Wawelski: Legenda głosi, że pod wzgórzem mieszkał smok, a dziś jaskinia (Smocza Jama) jest popularną atrakcją turystyczną. Przed wejściem stoi rzeźba smoka ziejąca prawdziwym ogniem co kilka minut.

Dzik na Myśliwskiej w pobliżu SP 47

Dzik na ulicach miasta.

W Krakowie Płaszowie "spacerkiem" w kierunku Szkoły Podstawowej nr 47 im S. Czarnieckiego na ulicy Myśliwskiej truchtał sobie dorodny dzik. Zdarzenie miało miejsce przed godziną 8 rano, 9 kwietnia 2026, kiedy w tym samym czasie dzieci śpieszyły się na zajęcia do szkoły.

Dziki w Krakowie to powszechny problem, szczególnie na obrzeżach (Kliny, Wzgórza Krzesławickie, Borek Fałęcki). Zwierzęta te przyciąga łatwy dostęp do pożywienia, jak niezabezpieczone śmietniki.

W przypadku spotkania:
1. Pozostań spokojny nie panikuj, nie krzycz i nie wykonuj gwałtownych ruchów.
2. W przypadku zagrożenia, jeśli zwierzę staje się agresywne, oddal się powoli staraj się wycofać w spokojny sposób, nie odwracając się plecami do zwierzęcia.
3. Jeśli spacerujesz z psem trzymaj go na smyczy, pies nie ma szans w starciu z dzikiem.
Dzik (Sus csrofa) – zwierzę z rodziny świniowatych, wszystkożerne o krępej budowie ciała, mocnych kłach i grubej skórze. Płochliwe, choć w sytuacji zagrożenia agresywne, a w środowisku miejskim szybko przyzwyczajają się do obecności człowieka. Zbliżają się do ludzkich siedzib po łatwe i wielorakie pożywienie. Do ich przysmaków należą: żołędzie, korzenie i bulwy, owoce leśne (jagoda, jeżyna i malina), młode pędy drzew i krzewów, młoda koniczyna i pokrzywa, pędraki.

Czego boją się dziki
Dziki mają bardzo czuły węch, nie znoszą zapachu ludzkich włosów, sierści psa i ropy naftowej. Rośliny o ostrym intensywnym zapachu które mogą odstraszać dziki to: mięta, czosnek, cebula, lawenda, rabarbar, oset, chryzantema ze względu na smak i zapach, szałwia. Badania dowodzą, iż wyciąg z czosnku i chili zastosowany do zraszania ścieżek i wokół ogrodzenia, może skutecznie zniechęci dziki do odwiedzin.
Hałas jest jednym z najskuteczniejszych odstraszaczy, nagłe ostre dźwięki (stuk butelek lub puszek lub profesjonalne odstraszacze emitujące dzięki nieprzyjemne dla zwierząt).
Światło migające o różnym natężeniu. Dzik to zwierz preferujący nocne wędrówki napotykając światło czuje się zagrożone. Instalacja czujników ruchu z oświetleniem może być jednym z skuteczniejszych odstraszaczy.

Nie ma jednego skutecznego sposobu na pozbycie się nieproszonych gości, tylko stosowanie różnych metod jednocześnie pozwoli na uniknięcie odwiedzin dzików i ewentualnych strat związanych z ich obecnością.

@aordycz

Krakowskie smoki na Smoczym Szlaku cz.2

Skorzystałam z okazji będąc w Krakowie i wybrałam się na spacer smoczym szlakiem. Od kilku dni Kraków ma kolejnych 8 smoków, a wkrótce mają pojawić się jeszcze dwa: Smok Emausowy oraz Smok Lajkonik.

Każdy ze smoków ma swoją historię. 

• Smok Sportowiec – skwer Zbigniewa Brzezińskiego (ul. Piłsudskiego)
• Smok z metrem – przy kościele św. Mikołaja (ul. Kopernika)
• Smok Lekarz – przed Katedrą Kliniki Chirurgii UJ (ul. Kopernika 40)
• Smok Astronom – przy Ogrodzie Botanicznym (ul. Kopernika)
• Smok Żołnierz CK – rondo Mogilskie, przy Bastionie V Lubicz
• Smok Fotograf – przy Muzeum Fotografii MUFO (ul. Rakowicka)
• Smok Romantyk – przy kładce Ojca Bernatka
• Smok z literą K – skwer przy ul. Krakowskiej i Rybaki

 

Smok Astronom

**

 

Smok Lekarz

**

Smok z metrem, zwany też, jako Smok metrolog. W 1640 roku Stanisław Pudłowski - fizyk i astronom, rektor Akademii Krakowskiej (Uniwersytetu Jagiellońskiego), w budynkach probostwa Kościoła św. Mikołaja urządził pracownię fizyczną i prywatne obserwatorium astronomiczne.

W oparciu o długość wahadła sekundowego sformułował pierwszą w historii, naturalną definicję jednostki długości: pierwowzór metra. Na 150 lat przed Paryską Akademią Nauk i jej południkową definicją metra paryskiego - z której redefiniowanej wersji korzystamy obecnie - to Pudłowski wymyślił, że miara czas (sekunda) i miara przestrzeni (jednostka długości) mogą być powiązane w czysto matematyczny sposób: trwały, niezmienny, odtwarzalny i w pełni opisywalny liczbami - niezależnie od woli władców, urzędników czy stanu materialnych wzorców (etalonów).

PS. Wzorzec metra przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża.

  

Smok z metrem

**

 

Smok Fotograf

**

 

Smok Żołnierz ck 

**

 

Smok Sportowiec

**

Zobacz też:

Smoki Wawelskie na Smoczym Szlaku w Krakowie

Prof. Franciszek Leja (1885-1979). Cmentarz w Grodzisku Dolnym

Odwiedziłam dzisiaj Cmentarz w Grodzisku Dolnym koło Leżajska. Spoczywa tam wybitny polski matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli krakowskiej szkoły matematycznej, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. 
Autor monografii i podręczników akademickich.

Miałam okazję spotkać się przy grobie Profesora z jego bliskim krewnym - Józefem Leją. Józefa dziadek był rodzonym bratem Profesora. Wspominał ciepło Dziadka, bo jak mi powiedział, wszyscy w Grodzisku tak Profesora nazywali.

Józef Leja sprezentował mi książkę Instytutu Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk "Kwartalnik Historii Nauki i Techniki" , 2023.T. 68

Jeden z rozdziałów Kwartalnika poświęcony jest Franciszkowi Leji i zawiera osobiste wspomnienia "Dawniej było inaczej". Wspaniała lektura, bogata w dokumenty, unikatowe zdjęcia, opracowana przez Danutę Ciesielską.

Franciszek Leja ukończył 3 klasy szkoły ludowej w Grodzisku, a po wakacjach 1894 roku zapisano go do 4-tej klasy szkoły powszechnej w Leżajsku. Mieszkał wówczas u pana Karasie, mieszczanina, który wraz z żoną zajmował się masarstwem. Żona miała w rynku jatkę, sprzedawała mięso i wędliny.  

Rok później Franciszek rozpoczął naukę w jarosławskim gimnazjum. W tamtym czasie, w zaborze austriackim gimnazjum było 8-letnią szkołą średnią o kierunku humanistycznym. Obok gimnazjów istniały jeszcze 7- letnie szkoły średnie o kierunku technicznym, zwane szkołami realnymi. Uzyskanie matury dawało prawo studiów w szkołach wyższych bez egzaminów wstępnych. Za naukę płaciło się do skarbu państwa czesne.

 

***

prof. Franciszek Leja (1885-1979) urodzony w Grodzisku Górnym koło Leżajska był stypendystą Akademii Umiejętności. Dzięki stypendium rozpoczął w 1912 roku roczne studia w Paryżu, gdzie uczęszczał na wykłady w Sorbonie.

Linki:

 prof. Franciszek Leja (1885-1979) 

August Konstanty hr Krasicki (1873-1946)

Na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, Kwatera: XIB Rząd: 22 Miejsce: 10 znajduje się grób Augusta Konstantego hr. Krasickiego (ur. 19.04.1873 w Bachórcu pow. przemyski - zm. 7.07.1946 w Krakowie).

Razem z Augustem spoczywa jego żona hr Izabela z Wodzickich Krasicka (26.06.1883 - zm. 13.01.1966).

 

 

 

 

***

August Konstanty hr. Krasicki – polski ziemianin, poseł na Sejm Krajowy Galicji, oficer kawalerii Sił Zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej i Legionów Polskich, rotmistrz Wojska Polskiego, działacz społeczny, hodowca roślin.

A. Krasicki zajmował się botaniką. Efektem jego praz badawczych w tym zakresie było wynalezienie odmiany świerka (Picea krasiciana), wyhodowanej przez szkółki w Podzamczu. 

Był prezesem Małopolskiego Tow. Leśnego. W lasach leskich zorganizował rezerwat (ok. 1 ha) przeszło stuletnich sosen Weymutha (Pinus strobus L.). 

Pisywał artykuły do „Roczników Tow. Dendrologicznego”.

Muzeum Ogrodu Botanicznego UJ

W Muzeum Botanicznym i Pracowni Historii Botaniki im. J. Dyakowskiej Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego przechowywane są ryciny roślin - Ikonoteka oraz notatki florystyczne Augusta Konstantego hr. Krasickiego.

„Wiadomości botaniczne”. 41(2), s. 79-81, 1997.

***

August Konstanty Ksawery Edmund Antoni Jan Stanisław Ignacy Krasicki hrabia h. Rogala (ur. 19 kwietnia 1873 w Bachórcu, zm. 7 lipca 1946 w Krakowie). 

Był syn Ignacego Krasickiego (1839–1924) i Elżbiety z hr. Zamoyskich (1846–1916),

wnukiem Augusta Zamoyskiego (1811–1889) oraz Edmunda Krasickiego (1808–1894) i Anieli z domu Brzostowskiej herbu Strzemię (1816–1903).

Jego rodzeństwem byli: Franciszek (1874–1950), Zofia (1878–1965), Róża (1881–1956), Anna (1885–1906), Jan (1888–1892). August Krasicki wyrastał w atmosferze zamku leskiego, który w II połowie XIX wieku był ośrodkiem towarzysko-intelektualnym regionu. Przed każdymi wyborami sejmowymi zjeżdżała tu szlachta sanocka. Krasiccy utrzymywali żywe kontakty z wieloma działaczami patriotycznymi i twórcami kultury. Po ojcu objął w 1903 roku zamek w Lesku, szesnastowieczny zamek, zbudowany w czasach ostatnich Jagiellonów przez ród Kmitów.

Ukończył uniwersytet we Fryburgu i a następnie Akademię Leśną w Tharandt w Saksonii. Rozwinął aktywną działalność społeczną w okolicach swego majątku w Lesku. Przez wiele lat był członkiem Rady Powiatowej pow. leskiego i członkiem oddziału Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.

Obok kierowania folwarkiem w Posadzie Leskiej i posiadania gruntów w samym Lesku, był również przedsiębiorcą, prowadził gospodarstwo rybne, założył tartak parowy, plantację wikliny koszykarskiej. Jako jeden z pierwszych mieszkańców Leska posiadał w mieście samochód osobowy.

W 1903 r. poślubił Izabelę hr. Wodzicką. Pozostawił synów: Antoniego, Stanisława, Ksawerego, Jana oraz córki: Zofię (żonę Jerzego Garapicha de Sichelburg) i Elżbietę (żonę Ishama Reavis).

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę, od 27 września 1939 przebywał w majątku Gubrynowiczów w Porażu. Sowieci zajęli zamek w Lesku i całkowicie go zdemolowali, zniszczyli cenny księgozbiór, rodowe "srebra", potłukli porcelanę. Ocalałe dokumenty rodzinne i majątkowe Krasickich z Leska przechowuje Archiwum Państwowe w Przemyślu.

W 1934 w Lesku został ustanowiony pomnik (określany jako „Głaz Legionowy” bądź „Kamień Legionistów”) upamiętniający wyruszających w bój o niepodległość ojczyzny z powiatu leskiego w szeregi Legionów Polskich. Na tablicy został wymieniony m.in. August Krasicki.

W 1990 zostało wmurowane epitafium Augusta i Izabeli Krasickich w kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Lesku.

Linki:
August hr Krasicki

Jerzy Stuhr (18.04.1947 - 9.07.2024) Ostatnie pożegnanie

Dzisiaj, 17 lipca 2024 odbył się pogrzeb Jerzego Stuhra. 

 

 

Niestety, nie mogłam osobiście uczestniczyć w ostatnim pożegnaniu, ale uczestniczyłam dzięki mediom. 

Bardzo uroczysta msza św. żałobna odbyła się w kościele św. św. Piotra i Pawła przy ul. Grodzkiej w Krakowie. 

Pięknie pożegnała Jerzego Stuhra Dorota Segda.

"Był gigantem aktorstwa. Dzielił się hojnie swoim doświadczeniem. Otwierał mnie i moim koleżankom i kolegom oczy oraz serca na piękno i trudy tego zawodu. W czasach, gdy świat potrzebuje autorytetów, był pan bezcennym darem, który otrzymaliśmy i wciąż uczymy się, jak z niego korzystać (…). Wielki aktor, reżyser, ale też nasz rektor. Pan prof. Jerzy Stuhr sprawował tę funkcję przez cztery kadencje. Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna - dzisiaj Akademia Sztuk Teatralnych - była jego miejscem na Ziemi.

Pana artystyczne dokonania, oddanie sprawom uczelni. Pana wspaniałe pomysły, jak nią kierować, jak ją rozwijać, ale też pana obywatelska postawa, pana odwaga i bezkompromisowość, pana patriotyzm będą zawsze naszym drogowskazem" - mówiła. "W czasach, gdy świat potrzebuje autorytetów, był pan bezcennym darem, który otrzymaliśmy i wciąż uczymy się, jak z niego korzystać. Cześć Pana pamięci” – powiedziała Dorota Segda rektor AST.

Jerzy Stuhr spoczął w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Aleja Główna za Kaplicą, bliżej Alei 29 Listopada (Kwatera PAS 54).

TADEUSZ STUHR (ojciec)
(17.01.1916 - 01.07.2000)
MARIA STUHR
(08.07.1924 - 20.12.1984)
MARIA MICHEJDA-CZERNY
(03.09.1895 - 29.11.1976)
JULIANNA STUHR
(16.09.1898 - 09.10.1972)
LEOPOLD STUHR
(22.12.1884 - 06.11.1961)
RUDOLF STUHR
(28.03.1882 - 29.03.1948)
ANNA STRIHROWA
(01.01.1858 - 16.11.1930)
MARJA STUHROWA
(01.01.1889 - 14.12.1927)
LEOPOLD STUHR
(01.01.1846 - 27.06.1908)
WERONIKA THILLOWNA
(01.01.1867 - 28.02.1884)

***

Na Bulwarze Czerwieńskim pod Wawelem w Krakowie Jerzy Stuhr ma swoją gwiazdę i odciśnięte dłonie w Alei Gwiazd.

 

Miałam okazję osobiście poznać Jerzego Stuhra, nawet udało mi się wymienić z nim kilka zdań, podzielić refleksją o jego wybitnych aktorskich rolach, poprosiłam o autograf.  

Podczas rozmowy z Mistrzem zaprosił mnie do rektoratu po autograf do zakupionej książki "Stuhrowie. Historie Rodzinne".

 

 

Jerzy Stuhr miał spotkanie autorskie zorganizowane w ramach włoskich Talk Show na Festiwalu Viva Italia. Opowiadał o swojej aktorskiej pracy we Włoszech, o aktorach, filmach, o sztuce i jego związkach z kinematografią włoską. Spotkanie miało miejsce 16 września 2017 roku na Placu Jana Nowaka Jeziorańskiego przed Dworcem Głównym w Krakowie.

Pisałam o tym na moim blogu >> 

Jerzy Stuhr - Talk Show na Festiwalu Viva Italia

****

 

***