Rotmistrz Witold Pilecki (1901-1948)

Pomnik rotmistrza Witolda Pileckiego w Parku im. dr Henryka Jordana odsłonięty 25 maja 2008 r. w 60. rocznicę wykonania wyroku 25 maja 1948 r. w więzieniu mokotowskim na Rakowieckiej w Warszawie. Jego popiersie zrealizowane w ramach projektu „Słynni Polacy XX w.”. Autor rzeźby Józef Opala.

Rotmistrz Witold Pilecki (13.05. 1901–25.05.1948) s. Juliana i Ludwiki z domu Osiecimskiej urodził się w Ołońcu (na północy Rosji). Od dziewiątego roku życia wychowywał się w Wilnie. Już jako trzynastoletni chłopiec został skautem, należał do tajnej drużyny im. Romualda Traugutta. Brał udział w wojnie z bolszewikami w 1920 r. W 1926 r. Witold osiadł w rodzinnym majątku Sukurcze pod Lidą.
Brał udział w wojnie obronnej 1939, a podczas okupacji działał w konspiracji w Tajnej Armii Polskiej, jako Tomasz Serafiński. Za wiedzą Komendanta Głównego Związku Walki Zbrojnej gen. Stefana Roweckiego‚ Grota’ pozwolił się aresztować podczas łapanki w Warszawie, aby dostać się do obozu KL Auschwitz w celu przeprowadzenia działań wywiadowczych na terenie obozu. Tam, jako numer obozowy 4859 od września 1940 r. organizował konspiracyjny Związek Organizacji Wojskowej i przekazywał raporty do Komendy Głównej AK. Zagrożony aresztowaniem zbiegł z obozu w kwietniu 1943 r. Włączył się w pracę konspiracyjną pod nazwiskiem Roman Jezierski. Walczył w Powstaniu Warszawskim, a po jego upadku trafił do obozów jenieckich a następnie do armii Andersa we Włoszech. Jako oficer II Korpusu Polskiego przedostał się do Polski, gdzie organizował siatkę wywiadowczą zbierając tajne informacje na temat działalności NKWD i UB. Aresztowany przez UB w maju 1947 r. Został skazany wyrokiem sądu na karę śmierci 18 marca 1948 r. 

Odznaczony Orderem Orła Białego w 2006r. przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego.

Fot. Pamiątki w Muzeum AK w Krakowie

zobacz też:

http://www.muzeum-ak.pl/biogramy/formatka.php?idwyb=3

Pomnik Lenina w Alei Róż

17 kwietnia 1973 roku w Nowej Hucie postawiono pomnik wodza rewolucji bolszewickiej Włodzimierza Lenina. Ten 7 tonowy pomnik postawiono w Alei Róż dla uczczenia 100. rocznicy urodzin Lenina. 

Nie cieszył się chlubą mieszkańców. 

18 kwietnia 1979 roku nieznani sprawcy próbowali zniszczyć pomnik, podłożyli ładunki wybuchowe u stóp Lenina. Próba zniszczenia pomnika nie powiodła się, gdyż siła wybucha była niewystarczająca. Lenin, pozbawiony pięty, stał nadal jeszcze przez 10 lat. Ostatecznie wywieziono Lenina na platformie 10 grudnia 1989 roku. Obecnie pomnik stoi w miasteczku osobliwości pod Sztokholmem, został kupiony w 1992 roku za 100 tysięcy koron przez szwedzkiego milionera Bendta Erlandssona.

Chaczkar - ormiańska płyta wotywna w Krakowie

Tuż obok obok kościoła św. Mikołaja przy ul. Kopernika w Krakowie stoi ormiański kamień krzyżowy - chaczkar. Pomnik ten ufundowano, jako wotum poświęcone ormiańskim ofiarom XX-wiecznych wojen i rzezi: - ludobójstwa dokonanego na 1,5 mln Ormian w Turcji w 1915 roku, 
- Polakom i Ormianom zamordowanym przez ukraińskich nacjonalistów z UPA w dniach 19-21 kwietnia 1944 r. w Kutach nad Czeremoszem oraz innych miejscowościach kresowych, a także 
- księżom ormiańsko-katolickim prześladowanym w ZSRR (aresztowanym, więzionym, zesłanym na Sybir). Warto podkreślić, że ludobójstwo to potępił Watykan w czasie pontyfikatu Jana Pawła II oraz Sejm Rzeczypospolitej w uchwale z 2005 roku.

Ormianie mieszkają w Polsce od XIV w. Zadomowili się, spolonizowali i wnieśli wielki wkład do kultury polskiej, położyli wiele zasług dla Rzeczypospolitej.

Wśród wybitnych duchownych, uczonych i artystów ormiańskiego pochodzenia warto wymienić m.in. abp. lwowskiego Józefa Teodorowicza, malarza Teodora Axentowicza, wynalazcę metody destylacji ropy naftowej Ignacego Łukasiewicza, poetę religijnego Karola Bołoza Antoniewicza, autora znanej pieśni „Chwalcie łąki umajone”. Ormiańskie korzenie ma również wybitny kompozytor współczesny Krzysztof Penderecki - powiedział prof. Krzysztof Stopka, historyk, znawca dziejów Ormian, dyrektor Muzeum UJ. 

zobacz też:

Kościół św. Mikołaja w Krakowie

Linki

Fioletowa niezapominajka dla Ormian

Pomnik Tadeusza Rejtana

W rejonie Ogrodu Florianka, jednego z 8 założonych w XIX w. ogrodów miejskich Plant,na skwerze w pobliżu zbiegu ulic Garbarskiej, Asnyka, Dunajewskiego i Basztowej stoi pomnik Rejtana. Jest bardzo ładny i mimo, że skryty w cieniu drzew, na tle Pałacu Popielów przyciąga uwagę ciemnozieloną ażurową wieżyczką. 

Pomnik jest ładnie wkomponowany w przestrzeń Plant. 
Neogotycka ażurowa wieżyczka stojąca na kamiennej podstawie kryje spiżowe popiersie Tadeusza Rejtana - posła nowogrodzkiego. 

Popiersie Tadeusza Rejtana

Pomnik jest kopią z 1889 roku. Nieznany jest fundator pomnika. Oryginał został usunięty w 1946 roku, ponieważ został zniszczony podczas burzy śnieżnej. Popiersie oryginalne Rejtana znajduje się obecnie w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Pomnik Tadeusza Rejtana 

Pomnik Tadeusza Rejtana 

Alegorie wokół Mickiewicza

POMNIK ADAMA MICKIEWICZA

Pomnik Adama Mickiewicza wg projektu Teodora Rygiera powstał w XIX w. i odsłonięty w setną rocznicę urodzin poety. Mieszkańcy Leżajska wnieśli wkład w jego budowę. W 1883r urządzono bal w Zamku Leżajskim, z którego dochód w kwocie 38 złr przeznaczono na budowę pomnika Adama Mickiewicza w Krakowie. Na uroczystość sprowadzenia prochów Adama Mickiewicza na Wawel Rada Miejska w Leżajsku wysłała delegację z wieńcem przyozdobionym szarfami i odnośnymi napisami na nich. W delegacji uczestniczył ks. Józef Mytkowicz i Marian Wodziński. 
Adam Mickiewicz - nasz ukochany wieszcz  od ponad stu lat stoi na Rynku Głównym w Krakowie i to stoi w niezłym towarzystwie. Otoczony postaciami alegorycznymi. Każda z nich przekazuje treści alegoryczne. 

Postać z lutnią to alegoria Poezji. 

Rycerz symbolizujący Patriotyzm

Kobieta wznosząca lewą ręką wskazuje poetę stojącego powyżej na cokole. Jest to postać alegoryczna symbolizująca Ojczyznę. Na tablicy trzymanej pod pachą możemy odczytać napis 'On kocha Naród'. U jej stóp piękny orzeł z rozpostartymi skrzydłami wpatrzony jak w obraz w piękną postać kobiety.

Starzec nauczający chłopca to alegoria symbolizująca Naukę.

Odczytanie treści alegorycznych wcale nie jest takie jednoznaczne.  Przekaz alegoryczny postaci wyrażających czy symbolizujących jakieś przesłanie każdy odczytuje bardzo indywidualnie. 

Spotkałam się kiedyś, jeszcze za czasów, kiedy studiowałam w Krakowie z odczytem krążącym w środowisku studenckim:

Cztery postacie siedzące wokół cokołu rozmawiają ze sobą. 

Jedna z nich (starzec) mówi - coś tu śmierdzi, 

druga (rycerz) - rzeczywiście, 

trzecia postać z lutnią w ręce - to nie ja, 

czwarta, kobieta wskazujaca ręką ku górze - to on!

Potwierdza to postać na cokole - tak, to ja Adam Mickiewicz!

Ciekawe, co pomyślał sobie orzeł z otwartym dziobem.

Muzeum Czartoryskich

MUZEUM KSIĄŻĄT CZARTORYSKICH W KRAKOWIE

Zawiera cenne zbiory obrazów, eksponatów starożytnych Izabeli Czartoryskiej. Eksponaty zgromadzone są w trzech kamienicach przy ul. św. Jana i ul. Pijarskiej w Krakowie. To w Muzeum Czartoryskich znajduje się obraz Leonarda da Vinci 'Dama z gronostajem', zwana powszechnie 'Damą z łasiczką'. Obraz ten zakupił Adam Jerzy Czartoryski swojej matce Izabeli Czartoryskiej. Obraz został wywieziony w czasie powstania listopadowego z Puław do Paryża i dzięki temu nie został zniszczony. Pod koniec XIX w. obraz ponownie wrócił do Polski. Przez jakiś czas ukrywany był w Pałacu Czartoryskich w Sieniawie.  Obraz ten był obiektem marzeń Hermana Goeringa, który po wkroczeniu wojsk niemieckich w 39. roku na tereny Polski polował na dzieła sztuki. Znaleźli go niemieccy okupanci, w czasie przeszukiwania sieniawskich zakątków, obraz był ukrywany w budynku, gdzie obecnie znajduje się pałacowa restauracja, został przez nieuwagę podeptany i uszkodzony. Obraz trafił w 1939 r na Wawel, gdzie rezydował Hans Frank. Obraz został wywieziony do Niemiec, a następnie powrócił do Krakowa w 1946 roku. Odcisk niemieckiego buta zostawił ślad na malowidle i jest jednym z dowodów autentyczności dzieła Leonarda.  

Muzeum Czartoryskich i pomnik Merkurego

Merkury - Spiżowa kopia rzeźby Bertela Thorvaldsena

W Zaułku Książąt Czartoryskich od strony Bramy Floriańskiej i Murów Obronnych 2006 r staraniem władz miasta Krakowa i Fundacji Czartoryskich wyeksponowano pomnik Merkurego - jest to spiżowa kopia rzeźby Bertela Thorvaldsena, której oryginał znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.

zobacz też:

Noc Muzeów - Dama z łasiczką w Muzeum Narodowym

Park im. Henryka Jordana w Krakowie

PARK JORDANA
Henryk Jordan zamówił popiersia 42 wybitnych Polaków – poetów, pisarzy, uczonych, bohaterów, artystów, które wykonał Jan Szczepkowski – i kazał ustawić wzdłuż głównych alei. Podczas zabaw dzieci poznawały jednocześnie historię swego kraju. 

***

Pomnik - popiersie sanitariuszki AK Danuty Siedzikówny ps. INKA w Parku Jordana w Krakowie. Został odsłonięty 16 września 2012. Autorem pomnika Siedzikówny jest salezjanin ks. Leszek Kruczek.

28 sierpnia 1946 komuniści w Gdańsku wykonali wyrok śmierci na niespełna 18-letniej Danucie Siedzikównie ps. „Inka”, która była sanitariuszką 5. Wileńskiej Brygady AK. Wraz z nią zamordowany został podporucznik Feliks Selmanowicz ps. „Zagończyk”, który dowodził plutonem w 5. Wileńskiej Brygadzie AK majora Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka”.
Pomnik Inki reprezentuje całą rzesze sanitariuszek i łączniczek AK.  

Ulica Basztowa. Planty Krakowskie Ogród Barbakan

ULICA BASZTOWA

Nazwa ulicy Basztowej wywodzi się ze średniowiecznej drogi biegnącej wzdłuż murów miasta, przy drodze stały baszty Stolarska, Ciesielska i Pasamoników. Dzisiejsza ulica jest jedynie fragmentem tej dawnej. Zachowały sie jeszcze gdzie nie gdzie fragmenty starych murów fortyfikacyjnych.

W okresie międzywojennym podjęto porządkowanie Śródmieścia w obrębie Plant. Swój charakter zmieniła ostatecznie ulica Basztowa. Dotychczasowe rezydencje i pałacyki usytuowane wzdłuż Rynku rozbudowano, dobudowując piętra, zmieniając jednocześnie wystrój i architekturę budynków. Zlokalizowano tu siedzibę urzędu wojewódzkiego, siedzibę gmachu Banku Polskiego. Basztowa i okolice stały się metropolią finansowych instytucji. 

Budynek przy ul. Basztowej 10 został przebudowany w 1929 roku przez Romana Bandurskiego i Emila Allweila.

Basztowa 10

Na rogu ulicy Basztowej i Długiej znajduje się piękny Dom Pod Globusem. wzniesiony jako siedziba Izby Handlowo-Przemysłowej. Wieża zegarowa z metalowym ażurowym globusem jest doskonałym punktem kontaktowym dla każdego turysty, widoczna od strony dworca kolejowego w kierunku barbakanu, Placu Matejki, naprzeciwko tej kamienicy z 1904 roku znajduje się ulica Sławkowską, którą możemy dojść do Rynku Głównego.

Pomnik Królowej Jadwigi i Króla Władysława Jagiełły wystawiony na pamiątkę 500-rocznicy unii Polski z Litwą. Stoi na Plantach, naprzeciwko ulicy Krowoderskiej, w tle budynek przy ul. Basztowej 10 oraz Dom Pod Globusem.

Ulica Basztowa

Planty

Na rogu ulic Basztowej i Sławkowskiej znajduje się ogród plantowy 'Przy Barbakanie', ulubione miejsce do kontemplacji. Znany jako Ogród Barbakan.

Sadzawka z wodotryskiem liczy sobie już 110 lat. Władze miasta w ramach IV okresu rozwoju Plant przystąpiły do odwodnienia Plant. Utworzono miejsce spacerów i wypoczynku dla Krakowian, a szczególnie dla dzieci. Nie ma już kolorowych rybek i dostojnych łabędzi, które przyciągały dzieciaki w urocze miejsce. W sadzawce zadomowiły się obecnie dzikie kaczki. One też sprawiają radość. Wieczorem sadzawka jest pięknie iluminowana. 

Pomnik harfiarza Bojana z 1886 roku ufundowany przez Konstantego Wołodkiewicza upamiętniający Bohdana Zaleskiego – polskiego poetę doby romantyzmu. Bojan w kulturze słowiańskiej to wędrowny pieśniarz i bajarz. Znajduje się na krakowskich Plantach w Ogrodzie Barbakan, w rejonie pomiędzy Barbakanem a ul. Sławkowską, obok sadzawki z fontanną. Jest to dzieło Piusa Welońskiego.

Pomnik ślepego harfiarza i podtrzymującego chłopca - przewodnika. Napis na postumencie: Pamięci Bohdana Zaleskiego - 1886

str. 142/264 https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/362396/PDF/NDIGCZAS016626_1901.pdf

 

 

 

***

 

***

Plac Matejki i pomnik Grunwaldzki

Akademia Sztuk Pięknych, gmach Dyrekcji Poł. Polskich Kolei Państwowych oraz gmach Banku. to budowle znajdujące się przy PLACU MATEJKI

Akademia Sztuk Pięknych na Placu Matejki. 

Wychowankami Akademii byli m.in. Jacek Malczewski, Stanisław Wyspiański,  Jerzy Nowosielski

 

15 lipca 1910 roku w Krakowie, w 500 rocznicę bitwy pod Grunwaldem odsłonięty został Pomnik Grunwaldzki. Koncepcję architektoniczno-przestrzenną monumentu opracował Jan Sas Zubrzycki, a autorem rzeźb był Antoni Wiwulski i Franciszek Black.
Uroczystość ta stała się wielką manifestacją patriotyczną, podczas której po raz pierwszy wykonano publicznie "Rotę" Marii Konopnickiej z melodią Feliksa Nowowiejskiego. Udział wzięło wówczas ok. 150 tysięcy osób, m. in. prezydent Krakowa Juliusz Leo.
Pomnik Grunwaldzki sfinansowany przez Ignacego Paderewskiego, został zniszczony w czasie II wojny światowej, na przełomie lat 1939/40. 

Staraniem prof. Wiktora Zina zrekonstruowany w 1976 roku, według projektu Mariana Koniecznego. Pomnik stoi na Placu Matejki. 

Poniżej figury Władysława Jagiełły - Wielki książę litewski Witold stoi nad pokonanym wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego Ulrichem von Jungingenem.

Na 2 bokach cokołu jest motto: "Praojcom na chwałę", "Braciom na otuchę".

Osobiście widziałam, jak helikopterem transportowano na linach posąg Władysława Jagiełły na koniu. Kiedy instalowano go na cokole, w Krakowie bił dzwon Zygmunta. 

Wielki książę litewski Witold stoi nad pokonanym wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego Ulrichem von Jungingenem

Wielki książę litewski Witold

 

 

 

Tuż przy postumencie Jagiełły znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza. Zawiera urny z ziemią zebraną ze wszystkich większych pól bitewnych II WW.

Przebieg Bitwy po Grunwaldem znamy dzięki kronikarzowi Janowi Długoszowi, który zebrał relacje uczestników tamtego zdarzenia i zapisał je w kronikach.
zobacz:  Bitwa Grunwaldzka - Jan Długosz

W tle widać kościół św. Floriana. Przez  wiele lat Karol Wojtyła był w tym kościele wikarym.

zobacz też związane z tematem blogi"
 Bitwa Grunwaldzka - Jan Długosz

https://aordycz.blogspot.com/2012/02/babcia-jerzego-nowosielskiego-pochodzia.html

Jacek Malczewski