Pomnik Ignacego Paderewskiego - Andrzej Pityński

Na dziedzińcu Auditorium Maximum UJ (ul. Krupnicza 33), przed dawnym Collegium Paderevianum Uniwersytetu Jagiellońskiego (przy Al. Mickiewicza 9) w Krakowie ustawione jest popiersie Ignacego Paderewskiego wykonane przez znanego rzeźbiarza Andrzeja Pityńskiego. Pityński stworzył pomnik, jeszcze jako student Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. >> Andrzej Pityński

***

**

• Collegium Paderevianum Uniwersytetu Jagiellońskiego
• Andrzej Pityński

Kraków koncertuje w hołdzie żołnierzom wyklętym

26 lutego 2017 w Auditorium Maximum UJ w Krakowie przy ul. Krupniczej 33 odbył się Koncert Galowy "W Hołdzie Żołnierzom Wyklętym", koncert w ramach Obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Udział wzięło ponad 200 młodych artystów – śpiewaków krakowskich chórów akademickich oraz muzyków Orkiestry Passionart pod batutą Janusza Wierzgacza. 
W partiach solowych zaprezentowały się Agata Drobniak mezzosopran z Chóru Psalmodia Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II, Żaneta Polak alt z Chóru UJ, Maciej Drużkowski baryton oraz Mateusz Prendota tenor w Filharmonii Krakowskiej.

Gośćmi specjalnymi koncertu byli Laureaci I Ogólnopolskiego Festiwalu Piosenki Niezłomnej im. Henryka Rasiewicza „Kima”- Anna Surma, Nikola Heromińska oraz Wilhelm Pasterz.

Autorem symfonicznych aranżacji piosenek oraz tradycyjnych utworów patriotycznych jest Marek Pawełek. 

Zaproszono również Grupy Rekonstrukcyjne Historyczne - Husaria Signum Polonicum z Katowic i SHR Wrzesień 39. z Krakowa.

Szlachcic z husarii Signum Polonicum ubrany: delia (rodzaj płaszcz), pod spodem żupan przypasany pasem kontuszowym.

***

**

****

***

Dom i Ogród Józefa Mehoffera przy Krupniczej 26

Przytulna Kawiarnia Mehocafe w Domu Józefa Mehoffera przy ul. Krupniczej 26 serwuje pyszną kawę. Można się delektować aromatem małej czarnej na zapleczu kamienicy w Ogrodzie Józefa Mehoffera. Dom przy ul. Krupniczej 26 znany jako Dom pod Szyszkami, zabytkowy, kiedyś urodził się w tym dom Stanisław Wyspiański. Znajduje się Muzeum Józefa Mehoffera. 

 

 

Józef Mehoffer urodził się 19 marca 1869 r. w Ropczycach, dzisiaj to jest woj. podkarpackie, wtedy Ropczyce należały do cyrkułu tarnowskiego. Mehofferowie mieszkali w Ropczycach przez 15 lat, ojciec Wilhelm był starostą w tym mieście, ukończył prawo (doktor praw) na Uniwersytecie Lwowskim. Wilhelm Mehoffer miał austriackie korzenie. Matka, Aldona z domu Polikowska, była rdzenną Polką, szlacheckiego pochodzenia, pieczętująca się herbem Junosza. 

W Ropczycach Mehofferowie doczekali się czworga dzieci. Ojciec zmarł wcześnie, bo w 1873 r., kiedy Józef miał zaledwie 4 lata. Oprócz Józefa byli to: Eugeniusz, Alfred i Wiktor. Ostatni z braci, Wilhelm, był tzw. pogrobowcem, urodził się w 7 miesięcy po śmierci ojca. W 1870 roku przenieśli się do Krakowa, ojciec podjął pracę radcy Sądu Krajowego w Krakowie.

W Krakowie Józef Mehoffer uczył się w szkole powszechnej, w Gimnazjum św. Anny, i tam też studiował na wydziale prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego i w Szkole Sztuk Pięknych. Podwójną edukację doprowadził do końca, z tym że studia prawnicze kontynuował w Wiedniu, a malarstwo w Paryżu. Do Paryża wyjechał Mehoffer jako stypendysta Jana Matejki, a po powrocie do kraju, podjął pracę wykładowcy w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie. Zmarł 8 lipca 1946 r. w szpitalu w Wadowicach. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera PAS 31-zach-5).

zobacz też

Kościół Bernardynów w Krakowie

Dom Literatów ul. Krupnicza 22

Przechodziłam niemalże codziennie obok Domu Literatów, który mieścił się w Krakowie przy ul. Krupniczej 22. Studiowałam w latach 70. w Krakowie na UJ. Większość zajęć odbywała się w Instytucie Zoologii, też wtedy przy Krupniczej, później przemianowaną na Ingardena 6. Zajęcia miałam nie tylko na Krupniczej. Instytuty UJ porozrzucane były po całym Krakowie. Na Grodzkiej, na Kopernika, Biegałam z Nawojki na przystanek tramwajowy pod Bagatelę, by zdążyć na czas na zajęcia do innych instytutów. Przechodziłam Krupniczą w drodze do Rynku. Mijałam studentów goniących na wykłady z filologii angielskiej do Collegium Paderevianum, studentów Akademii Medycznej goniących na zajęcia z mikrobiologii na ul. Czystą, studentów AGH, do Biblioteki Jagiellońskiej, czy do akademików przy Reymonta. Mijałam gmach Teatru „Groteska", stojący prawie po sąsiedzku Domu Literatów. Prawie po sąsiedzku przy Krupniczej 26 kiedyś mieszkał mateczny dziadek Stanisława Wyspiańskiego - Mateusz Rogowski. W tej kamienicy urodził się 15 stycznia 1869 r Stanisław Wyspiański. Po 100 latach od urodzin Wyspiańskiego przechodziłam ulicą Krupniczą, mijając tę kamienicę. 

W kamienicy przy Krupniczej 22 w latach 1945-1995 mieścił się tu Dom Literatów, należący do Związku Literatów Polskich, zwany przez Gałczyńskiego „Domem 40 Wieszczów”. Mieszkali tu wraz z rodzinami m.in.: Konstanty Ildefons Gałczyński z żoną Natalią i córką Kirą, Stefan Kisielewski, Sławomir Mrożek, Jerzy Andrzejewski, Stanisław Dygat, Stefan Otwinowski, Leon Kruczkowski, Kazimierz Brandys z żoną Marią, Jerzy Broszkiewicz i Wisława Szymborska z mężem Adamem Włodkiem.

***

Zaczarowana dorożka, zaczarowany dorożkarz, zaczarowany koń....... - pisał Konstanty Ildefons Gałczyński, kiedy mieszkał w Krakowie w Domu Literatów przy ul. Krupniczej 22

Takich dorożek z czasów poety już nie ma. Świat się zmienia ale czar wspomnień zostaje.

Zaczarowana dorożka, zaczarowany dorożkarz, zaczarowany koń.......

Piękne dorożki, przystojni dorożkarze, piękne konie zaprzęgnięte do wytwornych powozów. Stukają kopytami po krakowskich uliczkach, właściwie o każdej porze dnia. 

Chciałoby się pomarzyć, że właśnie tak wyglądały krakowskie dorożki, które zainspirowały K. I. Gałczyńskiego do napisania wiersza 'Zaczarowana dorożka, zaczarowany dorożkarz, zaczarowany koń.......'.

Takich dorożek z czasów poety, kiedy mieszkał w Krakowie w Domu Literatów przy ul. Krupniczej 22 już nie ma. Świat się zmienia ale czar wspomnień zostaje.

Antoni Wyspiański urodził się w Kuryłówce koło Leżajska

Dziadkowie Stanisława Wyspiańskiego przebywali w Kuryłówce koło Leżajska. Skąd się tam wzięli? Był rok 1845. Tutaj, w Kuryłówce babcia Stanisława Wyspiańskiego urodziła syna Antoniego. Był stryjem Stanisława.

Dziadek znanego poety i malarza to Ignacy Jan Wyspiański (1805-1875), babcia to Wiktoria z Gągulskich (1812-1886). 

Dziadkowie, oprócz najstarszego syna Franciszka urodzonego we Lwowie (26 IX 1836 - zm 10 XI 1901 Kraków) - ojca znanego Stanisława mieli jeszcze czterech synów i córkę: 
Teodor Jerzy Ignacy Wincenty (ur. 1 lipca 1838 r. we Lwowie, chrzczony 1 lipca w kościele św. Mikołaja). 
Ludwik Władysław Ignacy (ur.8 grudnia 1840, Chwałowice, par.Pniów),
córka Albina Rozalia (ur. 12 stycznia 1843, Chwałowice par. Pniów -zm. 1931). (Inf o ur Albiny i Ludwika od ‎Jolanta Pałucha-Sikora - fb).
Antoni (ur. 5 maja 1845, Kuryłówka -zm. 1917), urzędnik pocztowy, 
i Bronisław (1854-1924), fotograf zamieszkały w Bochni. 

W Liber Baptisatorum - Kuryłówka Akt 1845/13 jest zapis:

4 maja 1845r w Kuryłówce nr d. 230 urodził się (7 maja został ochrzczony przez ks. Leopolda Lewickiego, proboszcza parafii Tarnawiec) Antoni Bruno Wyspiański, syn Ignacego Wyspiańskiego i Wiktorii z Gągulskich. Akuszerka Wiktoria Szabo z Brzyskiej Woli. Ojciec ekonom w Stajniątkach. 

Chrzestni: Marcin Neusser, Elżbieta Gawlikowska żona Wojciecha Gawlikowskiego, Józefa Acht żona Benedykta Achta, Jan Fellinek, Leokadia Neuser i in.

Metryka chrztu Antoniego Wyspiańskiego ur 4 maja 1845 w Kuryłówce koło Leżajska

W Spisie Ludności Krakowa z 1890 roku (Dz. I str 248/707) odnalazłam adres Antoniego Wyspiańskiego urzędnika (oficyjał pocztowy). Mieszkał przy ul. Wiślnej 12/2 wraz z żoną Walerią (ur 10 IX 1846 w Krakowie), teściową Marią Seidel (ur 14 III 1822 w Krakowie), synem Witoldem (ur. 4 X 1886 w Krakowie). Mieszkała z nimi służąca Julia Polczak.

Witold Wyspiański, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego (geolog), zmarł 30 października 1945 roku i jest pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Witold został patronem istniejącego w latach 1964 - 1991  Technikum Elektrycznego w Dobczycach.

Franciszek Wyspiański, brat w/w Antoniego, a ojciec Stanisława Wyspiańskiego był znanym rzeźbiarzem i fotografem. Nauki pobierał w Oddziale Malarstwa i Rzeźby przy Instytucie Technicznym w Krakowie w pracowni Henryka Kossowskiego. W 1872 r rodzina Wyspiańskich mieszkała w Domu Długosza stojącym na rogu ul. Kanoniczej i Podzamcze. Franciszek, ojciec Stanisława Wyspiańskiego miał tam pracownię rzeźbiarską. 

W Krakowie na ul. Szujskiego 4 stała kapliczka z figurą Matki Boskiej z dzieciątkiem autorstwa Franciszka Wyspiańskiego.

W Ogrodzie Botanicznym w Krakowie znajduje się popiersie powstańca listopadowego, botanika i podróżnika - Józefa Warszewicza dłuta Franciszka Wyspiańskiego. 25 kwietnia 1868 Franciszek Wyspiański poślubił Marię Rogowską.

W Krakowie przy ulicy Krupniczej 22 urodził się 15 stycznia 1869 ich syn Stanisław Wyspiański.  

Kiedy w 1876 roku zmarła matka Maria (z Rogowskich), Stanisława został zabrany na dalsze wychowanie przez szwagierkę, siostrę zmarłej żony – Joannę Stankiewiczową. Franciszek wpadł w alkoholizm i wkrótce, w wyniku interwencji Stankiewiczów (4 stycznia 1892) został umieszczony w Domu Ubogich im. Helclów, gdzie wegetował blisko 10 lat.

Dom Ubogich im. Helclów w Krakowie

Dom Ubogich im. Helclów

Linki powiązane z tematem:
Alma Mater o Wyspiańskich

zobacz też:

Kosciół św Floriana w Krakowie - ślub brał Stanisław Wyspiański	Kościół, w którym został ochrzczony Antoni Wyspiański.

Wisława Szymborska (1923-2012)

Zaplanowałam wyjazd do Krakowa na pierwszego lutego 2013, i co?, nie wypaliło, plany mi się pokrzyżowały. Do Krakowa dotarłam dzień później.
A termin wybrałam nieprzypadkowo. Bardzo chciałam w tym dniu odwiedzić Muzeum Narodowe na Placu Szczepańskim, obok Teatru Starego. To właśnie w Muzeum w Kamienicy Szołayskich odbyło się 1 lutego 2013 roku uroczyste otwarcie wystawy 'Szuflady Wisławy Szymborskiej'  poświęconej noblistce. Wystawę zorganizowała Fundacja im. Wisławy Szymborskiej, w pierwszą rocznicę jej śmierci.
3 października 1996 roku, Szwedzka Akademia Literatury zdecydowała o przyznaniu literackiej Nagrody Nobla Wisławie Szymborskiej za: ,,poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości''.
  

 

***

Szymborska mieszkała w kamienicy na poddaszu przy ul. Krupniczej 22. W kamienicy mieścił się Związek Literatów Polskich i Dom Literatów w latach 1945-95. Mieszkali tam również m.in. Sławomir Mrożek, Stefan Kisielewski, Jerzy Andrzejewski, Stanisław Dygat czy Konstanty Ildefons Gałczyński.

***

     Pamiętam, jak rok temu śmierć Wisławy Szymborskiej głęboko mnie poruszyła. Sięgnęłam wówczas po jej poezję. Podziwiam jej twórczość, wiersze, limeryki, namiętne kolekcjonowanie różnych dziwacznych bibelotów, wyklejanek i kolaży. 
Zafascynowana limerykami Wisławy, spróbowałam napisać własny, można powiedzieć, że ... noblistka natchnęła mnie. 

Limeryk o leżajskich pątnikach

Pielgrzymują do Leżajska pątnicy
W hołdzie skarby zanoszą dziewicy
Miłowane klejnoty
Pożądanie niejednej cnoty
Ukrywane w portkach i spódnicy

***

'Ktoś tutaj był i był, a potem nagle zniknął...i uporczywie go nie ma' - raz przeczytana taka myśl wyrażona przez poetkę Wisławę uporczywie krąży w mojej głowie. 
albo ...
- 'Wyglądał, jakby się wstydził umierać.
   Nie wiem, o czym się mówi takiemu jak on.
   Mijaliśmy się wzrokiem jak w fotomontażu'.
 albo ...
'Żyjemy dłużej, ale mniej dokładnie i krótszymi zdaniami'.

Cmentarz Rakowicki

     W kwietniu 2012 roku wybrałam się na Cmentarz Rakowicki. Miałam problem z odnalezieniem grobu Wisławy Szymborskiej. Na tablicy informacyjnej nie było żadnej informacji, gdzie znajduje się Jej grób. Byłam trochę rozczarowana, że ludzie nie potrafili mi wskazać, w której kwaterze znajduje się, spotykałam turystów też szukających grobu poetki. Krążyłam długo po alejkach Cmentarza Rakowickiego, zanim trafiłam na właściwe miejsce. Idąc od głównej bramy wejściowej cmentarza, w prawo, kilkadziesiąt metrów dalej w kwaterze GD rząd 10., grób numer 10. Kiedy już odnalazłam jej miejsce spoczynku, zastałam przy grobie grupkę ludzi rozmawiających po angielsku o życiu, twórczości Wisławy i ogólnie o literaturze. O tym, że to właściwy grób Wisławy Szymborskiej zorientowałam się z zafoliowanej kartki leżącej na płycie grobowca pośród kilku kwiatów, wypalonych zniczy i kilku kamyków. 

Wisława Szymborska - Włodek

ur. 2 lipca 1923
zm. 1 lutego 2012

Nagrobek

Tu leży staroświecka jak przecinek
autorka paru wierszy. Wieczny odpoczynek
raczyła dać jej ziemia, pomimo że trup
nie należał do żadnej z literackich grup.
Ale też nic lepszego nie ma na mogile
oprócz tej rymowanki, łopianu i sowy,
Przechodniu, wyjmij z teczki mózg elektronowy
i nad losem Szymborskiej podumaj przez chwilę.

                                                    Wisława Szymborska

Domyśliłam się, że błądzący turysta też szukał grobu Wisławy Szymborskiej. Podążyłam za nim. 

**

W listopadzie 2018 Grób Wisławy Szymborskiej mimo, że jest bardzo skromny i niepozorny, obstawiony był obficie światełkami pamięci.

 

zobacz też:

• Skwer Wisławy Szymborskiej w Krakowie
• Dom Literatów ul. Krupnicza 22
• Cmentarz Rakowicki w Krakowie