543 rocznica urodzin Mikołaja Kopernika

Kto na świecie nie zna Kopernika! Nawet dziecko wie, że to ten, co wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię. Owszem, zdarzają się lapsusy i od czasu do czasu możemy usłyszeć, że Słońce krąży wokół Ziemi, ale to zwykłe przejęzyczenia.
Mikołaj Kopernik dowiódł, że to Ziemia kręci się dookoła Słońca, a nie odwrotnie. Swoje badania, rewolucyjne, jak na czasy, w których żył opublikował w dziele „De revolutionibus orbium coelestium”.
Urodził się 19 lutego 1473 roku w Toruniu, w rodzinie kupca Mikołaja i Barbary pochodzącej z rodziny Watzenrode. Ród Koperników pochodził ze śląskiej wsi Koperniki nieopodal Nysy.
Właśnie w lutym 2016 przypada 543 rocznica urodzin naszego słynnego astronoma. Przez cztery lata studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim. Przyniósł chlubę Uczelni, i jako student i jako wybitny polski uczony. 

W Auli Collegium Novum można podziwiać obraz "Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem" pędzla Jana Matejki" (1873). 

W dokumentach Uniwersytetu Jagiellońskiego zachowały się wpis z 1491 roku świadczący, że Mikołaj Kopernik studiował na Wydziale Sztuk Wyzwolonych. Zapisano, że: „Nicolaus Nicolai de Thuronia solvit totum” (Mikołaj, syn Mikołaja z Torunia, zapłacił wszystko). „Wszystko” oznacza 6 groszy i o ile współcześnie nie robi to wrażenia, to w czasach studiów Mikołaja Kopernika była to mniej więcej kwota za którą można było nabyć np. konia. Kopernik kontynuował studia we Włoszech na Uniwersytetach w Bolonii, Padwie oraz Ferrarze. Tam uzyskał stopień doktora prawa kanonicznego w 1503 roku.Po powrocie do Polski zamieszkał w Lidzbarku Warmińskim, jako lekarz i sekretarz swojego wuja, Łukasza Watzenrode, biskupa warmińskiego. W 1510 przeniósł się do Fromborka, gdzie przeprowadzał obserwacje astronomiczne. To tam właśnie powstało rewolucyjne dzieło astronoma. Mikołaj jako kanonik miał zapewnione stałe dochody, co pozwoliło mu najpierw na studia zagraniczne, a następnie prowadzenie przez dziesiątki lat żmudnych obliczeń matematycznych oraz obserwacji astronomicznych i to zaowocowało stworzeniem teorii heliocentrycznej.

  

zobacz też:

Spotkanie opłatkowe SA UJ w Collegium Novum 2016

Święto Kobiet w Obserwatorium Astronomicznym na Bielanach

W czasie studiów na UJ miałam przyjemność poznać mnóstwo ciekawych osób zrzeszonych w Studenckim Kręgu Instruktorów. Komendantem SKI był Jan Jasiński, a jego żona Anna była pracownikiem naukowym na Wydziale Fizyki. 

W przeddzień Dnia Kobiet, 7 marca 1974 roku nasi koledzy z SKI przygotowali nam niespodziankę. Ogłosili zbiórkę na Salwatorze o godz. 20, po czym wywieźli nas na Bielany do Obserwatorium Astronomicznego.

Czekał tam na nas prof. Andrzej Zięba - polski matematyk, astrofizyk, nauczyciel i wykładowca akademicki. W 1970 roku przeniósł się z Opola na Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, gdzie wykładał astrofizykę relatywistyczną i kosmologię. 

Profesor, który od niedawna pracował w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego zjednał sobie dość szybko studentów.

Uwielbiał wędrówki po górach, urodził się w Żywcu). Wielokrotnie uczestniczył w studenckich rajdach turystycznych. Był znajomym Ani i pewnie dlatego pojechaliśmy z towarzyską wizytą do niego na Bielany. Mieliśmy okazję obserwować w Planetarium gwiazdy, poznaliśmy teleskopy - różne urządzenia do obserwacji kosmosu. Poczuliśmy się przez moment, jak nasz Mikołaj Kopernik, który przecież tutaj, w Krakowie studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, oglądał gwiazdy na krakowskim firmamencie. 

Szybko wciągnęliśmy profesora do naszej wspólnej zabawy. 

Potem pojechaliśmy do Jana, naszego komendanta SKI. O północy zgasło światło i dźwiękiem budzika powitaliśmy 8 Marca. Chłopcy składali nam życzenia, były też jakieś słodkości, może nawet tort. Od jednego z kolegów (Maćka) dostałam ’10 przykazań małżeńskich’ oraz dwie karykaturalne twarzy mężczyzn, z których jeden z nich miał przypominać mojego przyszłego męża. 

Tomek Winnicki, brat Ani grał na gitarze, a my, nie bacząc na porę dnia z radością śpiewaliśmy piosenki. 

Trzeba przyznać, że chłopcy zorganizowali dziewczynom bardzo miły prezent. 

8 Marca zazwyczaj był kojarzony ze świętem goździkowym.

***

Prof. Andrzej Zięba - polski matematyk, astrofizyk, nauczyciel i wykładowca akademicki w latach 80. XX wieku emigrował z Polski, angażując się aktywnie w pomoc dla NSZZ „Solidarność” przez co był ostro krytykowany przez propagandę PRL-u. Na emigracji wykładał najpierw w Bazylei, a następnie w Wiedniu, gdzie zmarł dość nieoczekiwanie 8 sierpnia 1986 roku. (Wikipedia).

Krakowska Kongregacja Kupiecka

Krakowska Kongregacja Kupiecka założona jeszcze za czasów Władysława Jagiełły, na kilka miesięcy przed bitwą pod Grunwaldem, w 1410 roku miała na celu zrzeszać kupców. Miała swoich przedstawicieli w radzie miasta, którzy ustanawiali prawo kupieckie i strzegli tradycji, wartości i interesów kupieckich.

Kongregacja skupiała najbardziej zamożnych kupców. Należał do Kongregacji dziadek i ojciec Mikołaja Kopernika - dziadek Jan, jako bogaty kupiec, ojciec też Mikołaj, który handlował miedzią węgierską i sprzedawał ją do Gdańska. 
Kongregacja ma swoje godło. Jest to unoszona przez fale niewielka KOGA z napiętymi od wiatru żaglami, jako symbol wielkości kupiectwa krakowskiego, robiącego interesy z całym światem. 
Na stronie KKK czytamy:
W Krakowie rozcinano flandryjskie sukna, rozkładano na kramach różnoraką drobnicę zwaną potocznie "norymberszczyzną:, gromadzono kierowane z zachodnich portów południowe owoce. Ze wschodu przywożono jedwabie, dywany, broń, pachnące korzenie. Na wadze w pobliżu Ratusza ważono wielicką sól, olkuski ołów, węgierską miedź, która przejmowana w tranzycie przez Kraków, płynęła morzem w imponujących ilościach do Flandrii. Była ona głównym celem interesów podwawelskich kupców. W ich handlu obok wosku i skóry znajdowało się także drzewo w tym cis karpacki. Transporty do Krakowa uzupełniały sukno angielskie, wina reńskie, wyroby rzemieślnicze i wreszcie ryby morskie, wśród których królował śledź. Epizodycznie kupcy krakowscy dobijali też do francuskich i hiszpańskich portów, prowadząc handel, bez żadnych pośredników. Fakty te tłumaczą skąd pod Wawelem ten powiew dalekich mórz i oceanów, zakodowany w godle Krakowskiej Kongregacji Kupieckiej. 

Okazuje się, że to co trzymam w ręce to buzdygan

Collegium Novum UJ

COLLEGIUM NOVUM UJ

Król Kazimierz Wielki założył w 1364 roku uniwersytet w Krakowie -ówczesnej stolicy Polski.  Krakowski uniwersytet był drugim po uniwersytecie w Pradze ośrodkiem naukowym w Środkowej Europie. Początkowo nie miał swojej stałej siedziby, dopiero w 1400 r, dzięki fundacji królowej Jadwigi wykupiono kilka sąsiadujących ze sobą kamienic, połączono je i przystosowano do ówczesnych akademickich wymogów. Collegium Maius, Collegium Kołłątaja, Collegium Medicum przy ul. św. Anny znajdują się w bliskim sąsiedztwie budynku głównego UJ. 

Główny budynek najstarszej uczelni polskiej - Uniwersytetu Jagiellońskiego z siedzibą rektora UJ przy ul. Gołębiej 24.

Klamka od drzwi Collegium Novum. Po raz pierwszy otworzyła mi  gmach Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1973 roku

Bramy tego uniwersyteckiego gmachu przekraczał Mikołaj Kopernik, który zanim wyjechał na studia do Bolonii, studiował na UJ w w Krakowie przez 4 lata (1491-1495). Warto pamiętać, że w zbiorach Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius znajduje się m.in. wpis Kopernika na studia, a w Biblioteka Jagiellońska oryginał dzieła "De revolutionibus libri six", w którym astronom przedstawił teorię heliocentrycznego układu wszechświata. Ród Koperników pochodzi ze śląskiej wsi Koperniki koło Nysy. 

Pomnik Mikołaja Kopernika przed Collegium Novum 

W Collegium Novum znajdują się dziekanaty, gabinety profesorskie, administracja, aule wykładowe. Na ścianach wmurowanych jest wiele tablic pamiątkowych, epitafiów wybitnych osób związanych z Uniwersytetem Jagiellońskim.

prof. Marian Zdziechowski-rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie