Kościół Świętego Krzyża w Krakowie i Jan Matejko

Wokół Kościoła Św. Krzyża rozkwitły piękne róże. W pobliżu teatr Słowackiego, urokliwe ulice pełne zabytkowych kamienic. Spacer po Krakowie w pierwszych dniach lata, niezależnie od pogody jest szczególnie przyjemny. 

 

 

A kościół św. Krzyża, Plac św. Ducha na którym kościół stoi i teatr Słowackiego kojarzą mi się z mistrzem Matejką. Nie tylko dlatego, że w kościele św. Ducha Jan Matejko został ochrzczony (urodził się 24 czerwca 1838 roku).  
Mistrz Matejko zasłynął, jako obrońca tego kościoła, w czasach kiedy władze miasta Krakowa postanowiły wyburzyć dobra zakonu duchaków - kościół, klasztor i szpital, aby pozyskać miejsce pod budowę teatru miejskiego (obecnego teatru Słowackiego). Jan Matejko próbował walczyć i przeciwdziałać niszczeniu zabytków Krakowa. Niestety, bezskutecznie. W proteście zrzekł się honorowego obywatelstwa miasta Krakowa i zapowiedział, że nie będzie już nigdy wystawiać swych obrazów w Krakowie. Z tego też powodu nie chciał przyjąć zaproszenia na oficjalne otwarcie teatru miejskiego, ostatecznie się pojawił, ale w formie protestu, w roboczym ubraniu wybrudzonym farbami.

Zabytkowy gotycki XIV w. kościół św. Krzyża w Krakowie znajduje się na Placu św. Ducha pomiędzy Teatrem im. Juliusza Słowackiego, a ul. Św. Krzyża.

 

W miejscu dzisiejszego Placu Ducha Świętego stał nieistniejący już kościół Ducha Świętego. (Pierwszy kościół, drewniany powstał w XII w.). Kościół późniejszy murowany, po pożarze drewnianego, wraz z kompleksem klasztorno-szpitalnym prowadzony był przez duchaków - Zakon Ducha Świętego.

Makieta szpitala Ducha św. założonego przez zakon duchaków. Przedstawia stan kompleksu szpitalno-klasztornego przed zburzeniem w 1892 roku. W XV w. hospicjum duchaków było największym szpitalem w Krakowie.

W 1783 nastąpiła kasata zakonu duchaków. Część zabudowań wydzierżawiono pod manufakturę sukienną, a w budynku kościoła znalazł się skład wełny.

W 1827 zespół budynków poduchackich przejęło miasto, 50 lat później przeniesiono stąd funkcjonujący w części zabudowań szpital miejski. W 1886 rada miejska Krakowa zadecydowała o wyburzeniu budynków klasztornych, aby uzyskać miejsce pod budowę teatru miejskiego. Mimo sprzeciwu wielu znanych osobistości, w tym Jana Matejki, zburzono najpierw klasztor, a w 1892 także kościół i szpital.

Do dziś z całego kompleksu klasztoru i szpitala zakonu duchaków przetrwał kościół św. Krzyża i Dom pod Krzyżem przy ul. Szpitalnej.

***

Szkic olejny z roku 1883 'Dziewica Orleańska' Jana Matejki

***

"Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem" pędzla Jana Matejki" (1873) - obraz znajduje się W Auli Collegium Novum UJ w Krakowie

***

Dom Jana Matejki przy ul. Floriańskiej w Krakowie

****

Uczniami Jana Matejki byli m.in. Jacek Malczewski, Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański.


Zobacz też:

W Krzesławicach z wizytą u Mistrza Jana Matejki

Kamienica Śliwińskich w Krakowie

Budynki na Małym Rynku od strony północnej należą do ul. Mikołajskiej. Pod numerem 4 znajduje się zabytkowa kamienica Śliwińskich. Na fasadzie budynku zachowały się późnobarokowe polichromie o roślinnych motywach.
Mały Rynek w Krakowie, ze względu na prowadzony w dawnych czasach handel znany jest również jako Wendeta, Tandeta, a także zwany rynkiem lub ulicą Rzeźniczą. 

 

 

 

Artyści Opery Krakowskiej dla Australii - koncert charytatywny 15.02.2020

15 lutego 2020 w Operze Krakowskiej przy ul. Lubicz w Krakowie odbył się koncert charytatywny "Artyści Opery Krakowskiej dla Australii". 
Dochód ze sprzedaży biletów-cegiełek w cenie 50-150 zł zostanie przekazany dla społeczności australijskiej dotkniętej żywiołem szalejących pożarów, które spustoszyły i nadal pustoszą cały kontynent.

 

Dyrekcja Opery Krakowskiej nawiązała kontakt z Nicholasem Moorem, szefem Opery w Sydney (Opera Australia). Wyraził on wdzięczność i objął swoim patronatem to wydarzenie: To piękny gest w czasie bardzo trudnym dla wielu społeczności w Australii.
Fot. Tomasz Ordyczyński

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach

Muzeum Narodowe - Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach.
Niesamowicie ciekawy obraz "Kuszenie świętego Antoniego" . Artysta Lucjan Wędrychowski ukazał eremitę pogrążonego w głębokiej medytacji. Z ogniska na dalszym planie snuje się dym, z którego wyłania się powabna kobieca postać, zapowiedź udręk, które czekają pustelnika. Oszczędnie określone otoczenie, krzyż leżący po prawej oraz księga wsparta na czaszce podkreślają ascetyczną drogę życia praktykowaną przez koptyjskiego mnicha.
Kiedy ogląda się obraz z bliska nie widać ani dymu, ani kobiety, dopiero kiedy stanie się przed obrazem w pewnej odległości pojawia się kobieca twarz osnuta wiązką dymu z ogniska.

Szkic olejny z roku 1883 'Dziewica Orleańska' Jana Matejki, jest skomponowany niemal identycznie z wersją ostateczną, z tą tylko różnicą, że widnieje na nim mniej postaci i szczegółów. Jest za to malowany znacznie bardziej dynamicznie i swobodnie, ma bogatszą, jaśniejszą kolorystykę, niż ukończony obraz.
Oryginał "Dziewica Orleańska , inaczej Wjazd Joanny d’Arc do Reims" – obraz Jana Matejki namalowany w 1886 (artysta malował przez dwa i pół roku) znajduje się w Rogalinie, zakupił go Edward Raczyński i umieścił w rogalińskiej kolekcji. Jest to największe płótno (o wymiarach 484 x 973 cm) namalowane przez Matejkę, ma ponad 47 m powierzchni.
http://www.imnk.pl

Spotkanie Opłatkowe SA UJ. 11 stycznia 2020

To była wielka przyjemność. Kilkugodzinne spotkanie w gronie absolwentów najstarszej polskiej uczelni, zorganizowane przez Stowarzyszenie Absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego (SAUJ). XXIII Spotkanie Opłatkowe, w dniu 11 stycznia 2020 r. odbyło się w okazałej w Auli Collegium Novum, pełnej portretów królów założycieli (królowa Jadwiga, król Kazimierz Wielki, król Władysław Jagiełło), rektorów (Stanisław Tarnowski). Są tam m. in. dwa obrazy pędzla Jana Matejki, jeden z nich to "Astronom Kopernik czyli rozmowa z Bogiem", drugi "Wpływ Uniwersytetu na kraj w XV wieku" , Autoportret Jana Matejki. 
Członków Stowarzyszenia oraz zaproszonych gości przywitał Prezes SA UJ - prof. dr hab. Piotr Leidler.
Na spotkaniu obecni byli m. in.: JM Rektor prof. dr hab. med. Wojciech Nowak, były Rektor prof. dr hab. Franciszek Ziejka, wiceprezes prof. dr hab. Krzysztof Stopka, członek Zarządu mgr Barbara Nikorowicz, była Prezes SAUJ prof. dr hab. Marta Doleżal, były wiceprezes SAUJ - Szczepan Świątek, prof. Zdzisław Gajda, Prezes Stowarzyszenia Absolwentów Wydziałów Medycznych UJ.
Był również Piotr Czaja - przewodniczący Stowarzyszenia wychowanków AGH,
Jacek Nikorowicz przedstawiciel Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego w Krakowie, autor książki "Kobiety Stowarzyszenia Absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego", Pani Rita Pagacz-Moczarska - redaktorka Naczelna Alma Mater.
Gościem opłatkowego spotkania był też Prezes Towarzystwa Lekarskiego prof. Igor Gościński. W imieniu Kanclerza Kapituły Stowarzyszenia Absolwentów Uniwersytetu Gdańskiego prof. Henryka Lewandowskiego Pan Eligiusz Michałek uhonorował kilku zasłużonych absolwentów UJ okolicznościowymi medalami z okazji 50-lecia Uniwersytetu Gdańskiego. 

Udział w opłatku wzięły również przedstawicielki Stowarzyszenia Bochniaków i Miłośników Ziemi Bocheńskiej oraz Pani Prezes Krakowskiego Oddziału Związku Sybiraków - mgr inż. Aleksandra Szemioth.

Bolesław Herudziński ze Stowarzyszenia Parlamerzystów Polskich oprócz noworocznych życzeń dla wszystkich absolwentów i zebranych gości wręczył album BEŁCHATÓW Panu prof. Laidlerowi - Prezesowi SA UJ.

Spotkanie opłatkowe uświetnił akademicki Zespołu Pieśni i Tańca Uniwersytetu Jagiellońskiego "Słowianki", który wykonał koncert kolęd. Warto dodać, że my, uczestnicy "Opłatka", zachęceni przez dyrygenta śpiewaliśmy razem ze Słowiankami. Ja osobiście poczułam się jak na Koncercie Noworocznym w Filharmonii Wiedeńskiej, kiedy to widzowie klaskali Marsza Radetzkiego.
Proboszcz Kolegiaty akademickiej św. Anny ks. prof. Tadeusz Panuś poświęcił opłatki, złożyliśmy sobie wzajemnie noworoczne opłatkowe życzenia.Po oficjalnej uroczystości mieliśmy okazję przy tradycyjnym poczęstunku porozmawiać i bliżej się poznać.

 

****

***

Adam Mickiewicz (1798-1855) - Krypta Wieszczów Narodowych na Wawelu

26 listopada 1855 roku w Konstantynopolu (dzisiejszym Stambule) w wieku 57 lat zmarł Adam Mickiewicz - polski poeta, autor epopei narodowej pt "Pan Tadeusz". Na swoim koncie miał też takie dzieła jak "Dziady", "Reduta Ordona", czy "Konrad Wallenrod". Dzisiaj przypada 164. rocznica śmierci Adama Mickiewicza.

Do Konstantynopola Mickiewicz przyjechał we wrześniu 1855 roku, (zaledwie 2 miesiące przed śmiercią), aby tworzyć oddziały polskie (Legion Polski), a także złożony z Żydów, pod nazwą Legion Żydowski, do walki z carską Rosją. Zamieszkiwał w domu wdowy po kapitanie wojsk tureckich, gdzie zmarł. Nagły zgon nastąpił podczas epidemii cholery (prawdopodobnie na tę chorobę, choć pojawiły się też sugestie, że mógł zostać otruty arszenikiem lub doznać udaru mózgu). Pochowany w tymczasowym grobie w Stambule. W domu, w którym mieszkał i zmarł, przy Tatlı Badem Sokak nr 23, znajduje się obecnie muzeum poety założone w 100. rocznicę jego śmierci. Prostopadle do tej uliczki biegnie uliczka imienia Adama Mickiewicza.

Następnie ciało Mickiewicza zostało przewiezione do Paryża i w 1855 pochowane na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency.

W roku 1890 sprowadzono prochy Adama Mickiewicza do Polski. Specjalnie w ramach przygotowań do złożenia szczątków Adama Mickiewicza w katedrze na Wawelu urządzono Kryptę, według projektu Sławomira Odrzywolskiego. Uroczysty pogrzeb poety w katedrze krakowskiej odbył się 4 lipca tego samego roku. Po zakończeniu ceremonii trumnę zniesiono do przygotowanej krypty, gdzie umieszczono ją w sarkofagu z częstochowskiego marmuru, ozdobionym medalionem z podobizną wieszcza, wykonanym przez Stanisława Romana Lewandowskiego. Na wieku natomiast wyrzeźbiono główki aniołów według modelu Michała Korpala. Lampę nad nim zawieszoną zwieńczono umbrą w kształcie orła. 

Zabrzmiał w Katedrze na Wawelu Dzwon 'Zygmunt' zwany potocznie, jako Dzwon 'Zygmunta'.

Jan Lechoń w 1950 roku z okazji 95.
napisał wiersz poświęcony temu wydarzeniu:

Śmierć Mickiewicza

Gdy przyszli, by jak co dzień odebrać rozkazy,
Zaszli drogę im ludzie, co umarłych strzegą,
I rzekli: „Nie możemy wpuścić was do niego,
Bo ten człowiek umiera od strasznej zarazy”.

Więc wtedy oni płakać zaczęli jak dzieci
I szeptali z przestrachem: „Przed nami noc ciemna!
Ten księżyc, który teraz nad Stambułem świeci,
Patrzcie, jaki jest inny niż ten nasz znad Niemna”.

A on w tej samej chwili myślał: „Jak to blisko!
Słyszę pieśń, co śpiewano nad moją kołyską,
Widzę zioła i kwiaty nad Świtezi tonią,
I jeszcze tylko chwila a dotknę je dłonią

Św. Jerzy zabijający smoka na ASP w Krakowie

W Muzeum Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie (Gmach Główny ASP przy Placu Matejki w Krakowie) znajduje się 23 eksponaty odlewów gipsowych. Jednym z nich jest XIX w. rzeźba "Św. Jerzy zabijający smoka", gipsowy odlew rzeźby z 1373 r. 

Oryginał odlany z brązu znajduje się w Galerii Narodowej w Pradze. Niegdyś znajdował się na trzecim dziedzińcu praskiego zamku na Hradczanach, gdzie obecnie stoi brązowa kopia. Oryginał powstał zapewne w roku 1373 i został ufundowany przez króla czeskiego i cesarza rzymskiego Karola IV Luksemburskiego.Św. Jerzy (2. poł. III w. – ok. 303) – święty kościoła katolickiego, jeden z Czternastu Świętych Wspomożycieli, pochodzący z Kapadocji, trybun ludowy za cesarza Dioklecjana, torturowany i ścięty za odmowę zabijania chrześcijan.

Św. Jerzy - jest jednym z patronów Katalonii, także patron wędrowców, górników, żołnierzy, kowali, bednarzy, artystów, więźniów, rolników, skautów i harcerzy; w kościele powszechnym jego święto obchodzone jest 23 kwietnia, w Polsce, ze względu na przypadający wtedy dzień patrona kraju, czyli św. Wojciecha, dzień św. Jerzego obchodzony jest 24 kwietnia.

Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie

Plac Matejki i ASP w Krakowie

Linki:
http://muzea.malopolska.pl/obiekty/-/a/18593031/18664283
Święty Jerzy na koniu walczący ze smokiem w Bazylice OO Bernardynów w Leżajsku