Jacek Malczewski (1855-1929)

W Spisie Ludności Mieszkańców Krakowa z 1890 roku  Dz. IV, nr 154 - 202, T. 18,  IV/196 (str. 632/695) odnalazłam informacje o Jacku Malczewskim. 

 

http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66745 

Jacek Malczewski artysta malarz zajmował 4-pokojowe mieszkanie na II piętrze na ul. Batorego 20/9 w Krakowie.

    

 Kraków, ul. Batorego 20

Jacek Malczewski urodził się 15 lipca 1855 roku w Radomiu. Ojciec Julian Malczewski herbu Tarnawa, matka Maria Korwin-Szymanowska. W roku 1867 rodzice wysłali Jacka do majątku wuja Feliksa Karczewskiego w Wielgiem koło Ciepielowa.
Feliks Karczewski miał trzech synów - Kazimierza, Wacława i Bronisława. 
Jacek razem z tymi synami wychowywał się w Wielgiem przez 4 lata i tam pobierał nauki, ich opiekunem i nauczycielem - guwernerem był przez 2 lata prof. Stawiński, później Adolf Dygasiński. 
Rodzina Karczewskich herbu Jasieńczyk osiedliła się ok. 1791 roku, majątkiem zarządzała przez 300 lat. Wcześniej dobra ziemiańskie Wielgie, które  obejmowały folwark Wielgie i kilka sąsiednich wsi, należały do rodziny Krępskich, Kochanowskich (należała do matki Jana Kochanowskiego Anny). 

Ciekawostką jest fakt, że kuzyn Jacka Malczewskiego - Wacław Karczewski dramaturg i powieściopisarz jest autorem powieści "W Wielgiem", uznawanej za pierwowzór "Chłopów" Władysława Reymonta, powieści za którą Reymont otrzymał literacką nagrodę Nobla w 1924 roku. >> Nobel dla Reymonta z powieść "Chłopi".
W Ciepielowie pochowany jest ojciec Jacka - Julian Malczewski.

ac
j

Jacek Malczewski studiował w Krakowie w Szkole Sztuk Pięknych, między innymi pod okiem Jana Matejki, oraz w Ecole des Beaux-Arts w Paryżu.

Żona Maria z Gralewskich ur. się 13 września 1866 w Krakowie była córką krakowskiego aptekarza Fortunata Gralewskiego. 

Córka Julia Malczewska ur. się 7 września 1888 w Krakowie.Razem z nim mieszkało 3 służących: Franciszek Haloły, Anna Poradowna i Teresa Pieprzyk (wdowa).

Jacek był synem Juliana Malczewskiego i Marii Korwin Szymanowskiej. Córka Julia Mayznerowa i syn Rafał Malczewski.

Malczewski był spokrewniony z Marią Bochdan-Niedenthal. Kiedy Maria wraz z mężem Kazimierzem osiadła w Brazylii, w Kurytybie, w jej domu pomieszkiwał syn Jacka - Rafał Malczewski.

Jacek Malczewski przez ostatnie 3 lata swego życia mieszkał na Salwatorze przy ulicy Anczyca 7, w domku otoczonym ogrodem. W pobliżu znajduje się ulica Malczewskiego.
To nie był jedyny adres, mieszkał wcześniej na ul. Floriańskiej 55, później na ul. Sławkowskiej 26, na Lubicz 36, na ul. Brackiej 10, Szczepańska 1, Batorego 20/9.

W latach 1897-1900 oraz 1912-21 był profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. 

Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie

Jacek Malczewski herbu Tarnawa, zmarł 8 października 1929 w Krakowie. Jest pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce. 

Pomnik Tadeusza Rejtana

W rejonie Ogrodu Florianka, jednego z 8 założonych w XIX w. ogrodów miejskich Plant,na skwerze w pobliżu zbiegu ulic Garbarskiej, Asnyka, Dunajewskiego i Basztowej stoi pomnik Rejtana. Jest bardzo ładny i mimo, że skryty w cieniu drzew, na tle Pałacu Popielów przyciąga uwagę ciemnozieloną ażurową wieżyczką. 

Pomnik jest ładnie wkomponowany w przestrzeń Plant. 
Neogotycka ażurowa wieżyczka stojąca na kamiennej podstawie kryje spiżowe popiersie Tadeusza Rejtana - posła nowogrodzkiego. 

Popiersie Tadeusza Rejtana

Pomnik jest kopią z 1889 roku. Nieznany jest fundator pomnika. Oryginał został usunięty w 1946 roku, ponieważ został zniszczony podczas burzy śnieżnej. Popiersie oryginalne Rejtana znajduje się obecnie w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Pomnik Tadeusza Rejtana 

Pomnik Tadeusza Rejtana 

Kamienice z Okiem Opatrzności

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Floriańskiej 20

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Pędzichów 20

***

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Wiślnej

***

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Szewskiej 5

***

Oko opatrzności na kamienicy Antoniego Suskiego na rogu Placu Dominikańskiego i ul. Grodzkiej

***

Oko opatrzności na budynku Siemachy przy ul. Długiej

***

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Jana 9. Tzw. Dom opatów cysterskich z Jędrzejowa. XV-wieczna kamienica. W 1552 jej właścicielem był Erazm Strauss, potem rodzina Pernusów, Cyrysów i Carlich. W 1742 roku wykupił ją Bernard Łaszewski opat cystersów jędrzejowskich. Obecny wygląd zawdzięcza kolejnym właścicielom rodzinie Bayerów z 2. połowy XIX w.

***

Kamienica Hipolitów przy Placu Mariackim 3. Podczas remontu w 2016 roku spod warstwy tynku wydobyto malunki sporządzone techniką sgraffito, przedstawiające św. Katarzynę Aleksandryjską oraz prawdopodobnie św. Dorotę z Cezarei. Od 2003 roku w kamienicy mieści się jeden z oddziałów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

 Po lewej żółta kamienica Hipolitów, obok po prawej Prałatówka Kościoła Mariackiego

***

Ogrody Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego

Pałac przy ulicy Wolskiej (kiedyś była to ul. Manifestu Lipcowego, a obecnie ul. Piłsudskiego) został zakupiony przez Emeryka Hutten-Czapskiego w 1895 roku.

Otaczają go ogrody, a także lapidarium, w którym złożone zostały fragmenty kamiennych rzeźb z kościołów i kamienic krakowskich zebrane podczas prac archeologicznych i remontowych prowadzonych m.in. wokół kościoła Mariackiego pod koniec XIX wieku. 

Mahonia pospolita – Mahonia aquifolium

Emeryk Zachariasz Mikołaj Seweryn Hutten-Czapski herbu Leliwa, hrabia (ur. 17 października 1828, Stańków k. Mińska Litewskiego - zm. 23 lipca 1896 w Krakowie). To człowiek z pasją, wybitny kolekcjoner, twórca znakomitego zbioru polskich monet i medali, bibliofil, zbieracz grafik i dzieł sztuki rzemiosła artystycznego oraz pamiątek polskich.

Syn Karola Czapskiego i Fabianny Obuchowiczówny. Pochodził od Franciszka Stanisława Kostki Czapskiego, w czasach I Rzeczypospolitej ostatniego wojewody chełmińskiego, był potomkiem najzamożniejszej linii Czapskich, która odziedziczyła część dóbr radziwiłłowskich na Białorusi i Wołyniu i przeniosła się tam z b. Prus Królewskich. 

Po studiach w Petersburgu Czapski wstąpił do rosyjskiej służby państwowej, w której osiągnął wysokie stanowiska: szambelan dworu, tajny radca, (1863-1864) gubernator Nowogrodu Wielkiego, generalny dyrektor departamentu leśnego w ministerstwie dóbr państwa rosyjskiego, 1865 wicegubernator Petersburga.

W roku 1874 władze rosyjskie zezwoliły na dołączenie przydomka "Hutten" (zob. Bogdan Hutten-Czapski, rodzina) do nazwiska i uznały hrabiowski tytuł nadany rodzinie 100 lat przedtem w Prusach.

Czapski opuścił służbę państwową w r. 1879 i przeniósł się do swego majątku Stańkowa, gdzie przez lata gromadził swą kolekcję monet ruskich i polskich, medali i orderów, banknotów, grafik rosyjskich i polskich, militariów, szkła, tkanin, obrazów i starodruków. W roku 1894 przeniósł się wraz z kolekcjami do Krakowa.

Z żoną Elżbietą Karoliną von Meyendorff (1833-1916) hrabia Emeryk miał czwórkę dzieci: Zofię, Karola (1860 - 1904), prezydenta Mińska, Jerzego (1861- 1930) i Elżbietę. Wnukami Emeryka Czapskiego byli Józef Czapski i Maria Czapska oraz poseł Emeryk August Hutten-Czapski, prawnukiem - Janusz Przewłocki.Został pochowany w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim.

Przy opracowaniu tekstu wykorzystano m.in.:

http://www.czapscy.org.pl/muzeum.php

http://www.zwoje-scrolls.com/zwoje33/text09p.htm

Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny przy ul. Szpitalnej w Krakowie

Poplątane są losy naszej polskiej historii. W 1900 roku Żyd Selig Hirsch Steif przekazał krakowską kamienicę Jordanowskiej przy ul. Szpitalnej 24 z przeznaczeniem na synagogę. Synagoga Ahwat Raim przetrwała zaledwie do wybuchu II wojny światowej. Niemcy doszczętnie zdewastowali ją i zaadoptowali na stolarnię.
Obecnie w kamienicy na I pietrze znajduje się prawosławna cerkiew pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. Cerkiew funkcjonuje od 1940 roku. Zdobiona jest ikonami Jerzego Nowosielskiego, artysty o austriackich korzeniach. 

Kamienica przy ul. Szpitalnej 24 w Krakowie

Kamienica przy ul. Szpitalnej 24 w Krakowie

Witraże na klatce schodowej cerkwi

W sklepiku można nabyć reprodukcje dzieł sakralnych Jerzego Nowosielskiego.

Przy Parafii Prawosławnej w Krakowie zostało powołane Centrum Sztuki Sakralnej im. Jerzego Nowosielskiego. 

Tutaj, na Szpitalnej znajduje się punkt startowy tras turystycznych po Krakowie i Małopolsce „śladami Nowosielskiego”, „śladami ikon” . 

******

 

*******

zobacz: Babcia Jerzego Nowosielskiego pochodziła z Tarnawca 

Konstanty Mańkowski - artysta malarz

Konstanty Mańkowski - artysta malarz. Urodził się 2 stycznia 1861 w Krakowie. 
W spisie Ludności Miasta Krakowa z 1890 roku http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66752&dirids=1 odnalazłam dokument stwierdzający, że artysta mieszkał wraz z matką Teofilą Mańkowską Jastrzębiec i rodzeństwem w Krakowie przy ul. Kopernika 18 (http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66752&dirids=1 ).

Konstanty Makary Mańkowski (ur. 1861, zm. 1897) - polski malarz realista.

Studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych w latach 1874-1880, następnie od 1880 do 1884 w Wiedniu u Hansa Makarta. Naukę kontynuował w latach 1885-1888 w pracowni Jana Matejki. Malował portrety, pejzaże, sceny rodzajowe i religijne. W 1892 zaprojektował kurtynę dla Teatru Miejskiego w Krakowie, a w 1896 był jednym z autorów Panoramy Tatr. Wystawiał w TPST w Krakowie, TZSP w Warszawie i TPSP we Lwowie. Miał też wystawy w Wiedniu, Berlinie i Paryżu.
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Konstanty_Ma%C5%84kowski 

Dom Lekarski w Krakowie

Przy ul. Radziwiłowskiej 4 w Krakowie stoi zabytkowy, o szczególnych walorach artystycznych, 100-letni Dom Towarzystwa Lekarskiego Krakowskiego. Budynek usytuowany jest w pobliżu zespołu klinik uniwersyteckich, niedaleko linii kolejowej otwarto w 1905 roku. Wyposażenie Domu w nowoczesne instalacje i urządzenia techniczne, tj. oświetlenie elektryczne, kotłownia c.o., instalacje wodno-kanalizacyjne, wentylatory elektryczne było w tamtych czasach nowością w Krakowie. 
Dom Lekarski wybudowany przez środowisko lekarskie o wysokich aspiracjach społecznych i kulturalnych był miejscem spotkań również innych środowisk. 9 października 1916 r miał spotkanie Józef Piłsudski z Ignacym Daszyńskim, a w 1919 roku w tej samej sali posiedzeń zawiązał się Polski Związek Lekkiej Atletyki. 

Prof. Julian Nowak, doktor medycyny, bakteriolog, od 1899 roku profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, rektor UJ w roku 1921/22, a jednocześnie wielki koneser sztuki zaproponował zaprojektowanie wnętrza budynku swojemu przyjacielowi Stanisławowi Wyspiańskiemu. Prof. Nowak był zafascynowany twórczością Wyspiańskiego, w swojej prywatnej kolekcji posiadał wiele dzieł artysty.

Budynek miał się stać ośrodkiem integracji wszystkich stowarzyszeń lekarskich, miejscem spotkań naukowych, towarzyskich, miejscem pracy z biblioteką i czytelnią.

W dniu uroczystego otwarcia Domu Towarzystwa Lekarskiego prof. J. Nowak wypowiedział m. in.:

"...my przyrodnicy, mamy wrodzone pragnienie piękna. Nauka bowiem i sztuka z jednego płyną źródła i jak w prawdziwej sztuce nie sposób nic wielkiego stworzyć bez ścisłych matematycznych obliczeń, tak znów każda głębsza naukowa myśl w natchnieniu się rodzi."

Klatka schodowa Domu Towarzystwa Lekarskiego 

Apollo - witraż w środkowym oknie klatki schodowej

Miałam okazję zobaczyć reprezentacyjną jedynie klatkę schodową z trzema oknami przeszklonymi witrynami, z kamiennymi schodami i kutą balustradą zdobioną gałęźmi z liści i kwiatostanami kasztanowca.

W styczniu 1945 roku, w przededniu zakończenia działań wojennych w Krakowie Dom Lekarski został poważnie uszkodzony. Zniszczona została zewnętrzna elewacja budynku oraz witraż z Apollinem na klatce schodowej. 

Linki:

Antoni Wyspiański urodził się w Kuryłówce koło Leżajska

Literatura:

Towarzystwo Lekarskie Krakowskie. Księga Jubileuszowa pod red. Igora Gościńskiego i Aleksandra B. Skotnickiego.