Planty. Ogród Uniwersytet

W uniwersyteckiej dzielnicy krakowskiego Starego Miasta krakowskiego w rejonie Plant i Collegium Novum znajduje się kompleks zaliczany do Ogrodu Uniwersytet.

Ogród od wewnątrz Plant między ulicami św. Anny i Franciszkańską, od zewnątrz ograniczony ul. Straszewskiego i Podwale. 

Umieszczonych jest kilkanaście tablic informujących o przebiegu murów obronnych, bram i baszt w tym rejonie Plant.

Idąc od ul. Franciszkańskiej napotykamy na tablice: Brama Wiślna, Baszta Cyrulików, Baszta Miechowników, Baszta Kaletników, Baszta Blacharzy i Rusznikarzy. W pobliżu Baszty Kaletników, niedaleko pomnika Mikołaja Kopernika znajduje się głaz – meteoryt położony w XX w.

Na terenie Ogrodu Uniwersytet znajduje się aż trzy pomniki przyrody.

Między ul. Św. Anny a uniwersyteckim gmachem głównym Collegium Novum stoi wiąz górski oraz platan klonolistny, a u zbiegu ul. Wiślnej i Straszewskiego topola biała.

Wokół budynków uniwersyteckich rosną buki i graby.


Te wiekowe już drzewa rosnące na powierzchni całych Plant stwarzają niepowtarzalny klimat parku. Ograniczają hałas z miejskiej trakcji tramwajowo-samochodowej wokół Rynku, dają cień i chronią przed upałem dzieciom bawiącym się na trawie, turystom odpoczywającym na ławeczkach ustawionych wzdłuż chodnika, stwarzają romantyczny nastrój zakochanym spacerującym po alejkach.

Blogi powiązane

Ogród Biblioteki Jagiellońskiej	Ogród Botaniczny

Jacek Malczewski (1855-1929)

W Spisie Ludności Mieszkańców Krakowa z 1890 roku  Dz. IV, nr 154 - 202, T. 18,  IV/196 (str. 632/695) odnalazłam informacje o Jacku Malczewskim. 

 

http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66745 

Jacek Malczewski artysta malarz zajmował 4-pokojowe mieszkanie na II piętrze na ul. Batorego 20/9 w Krakowie.

    

 Kraków, ul. Batorego 20

Jacek Malczewski urodził się 15 lipca 1855 roku w Radomiu. Ojciec Julian Malczewski herbu Tarnawa, matka Maria Korwin-Szymanowska. W roku 1867 rodzice wysłali Jacka do majątku wuja Feliksa Karczewskiego w Wielgiem koło Ciepielowa.
Feliks Karczewski miał trzech synów - Kazimierza, Wacława i Bronisława. 
Jacek razem z tymi synami wychowywał się w Wielgiem przez 4 lata i tam pobierał nauki, ich opiekunem i nauczycielem - guwernerem był przez 2 lata prof. Stawiński, później Adolf Dygasiński. 
Rodzina Karczewskich herbu Jasieńczyk osiedliła się ok. 1791 roku, majątkiem zarządzała przez 300 lat. Wcześniej dobra ziemiańskie Wielgie, które  obejmowały folwark Wielgie i kilka sąsiednich wsi, należały do rodziny Krępskich, Kochanowskich (należała do matki Jana Kochanowskiego Anny). 

Ciekawostką jest fakt, że kuzyn Jacka Malczewskiego - Wacław Karczewski dramaturg i powieściopisarz jest autorem powieści "W Wielgiem", uznawanej za pierwowzór "Chłopów" Władysława Reymonta, powieści za którą Reymont otrzymał literacką nagrodę Nobla w 1924 roku. >> Nobel dla Reymonta z powieść "Chłopi".
W Ciepielowie pochowany jest ojciec Jacka - Julian Malczewski.

ac
j

Jacek Malczewski studiował w Krakowie w Szkole Sztuk Pięknych, między innymi pod okiem Jana Matejki, oraz w Ecole des Beaux-Arts w Paryżu.

Żona Maria z Gralewskich ur. się 13 września 1866 w Krakowie była córką krakowskiego aptekarza Fortunata Gralewskiego. 

Córka Julia Malczewska ur. się 7 września 1888 w Krakowie.Razem z nim mieszkało 3 służących: Franciszek Haloły, Anna Poradowna i Teresa Pieprzyk (wdowa).

Jacek był synem Juliana Malczewskiego i Marii Korwin Szymanowskiej. Córka Julia Mayznerowa i syn Rafał Malczewski.

Malczewski był spokrewniony z Marią Bochdan-Niedenthal. Kiedy Maria wraz z mężem Kazimierzem osiadła w Brazylii, w Kurytybie, w jej domu pomieszkiwał syn Jacka - Rafał Malczewski.

Jacek Malczewski przez ostatnie 3 lata swego życia mieszkał na Salwatorze przy ulicy Anczyca 7, w domku otoczonym ogrodem. W pobliżu znajduje się ulica Malczewskiego.
To nie był jedyny adres, mieszkał wcześniej na ul. Floriańskiej 55, później na ul. Sławkowskiej 26, na Lubicz 36, na ul. Brackiej 10, Szczepańska 1, Batorego 20/9.

W latach 1897-1900 oraz 1912-21 był profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. 

Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie

Jacek Malczewski herbu Tarnawa, zmarł 8 października 1929 w Krakowie. Jest pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce. 

Pomnik Tadeusza Rejtana

W rejonie Ogrodu Florianka, jednego z 8 założonych w XIX w. ogrodów miejskich Plant,na skwerze w pobliżu zbiegu ulic Garbarskiej, Asnyka, Dunajewskiego i Basztowej stoi pomnik Rejtana. Jest bardzo ładny i mimo, że skryty w cieniu drzew, na tle Pałacu Popielów przyciąga uwagę ciemnozieloną ażurową wieżyczką. 

Pomnik jest ładnie wkomponowany w przestrzeń Plant. 
Neogotycka ażurowa wieżyczka stojąca na kamiennej podstawie kryje spiżowe popiersie Tadeusza Rejtana - posła nowogrodzkiego. 

Popiersie Tadeusza Rejtana

Pomnik jest kopią z 1889 roku. Nieznany jest fundator pomnika. Oryginał został usunięty w 1946 roku, ponieważ został zniszczony podczas burzy śnieżnej. Popiersie oryginalne Rejtana znajduje się obecnie w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Pomnik Tadeusza Rejtana 

Pomnik Tadeusza Rejtana 

Kamienice z Okiem Opatrzności

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Floriańskiej 20

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Pędzichów 20

***

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Wiślnej

***

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Szewskiej 5

***

Oko opatrzności na kamienicy Antoniego Suskiego na rogu Placu Dominikańskiego i ul. Grodzkiej

***

Oko opatrzności na budynku Siemachy przy ul. Długiej

***

Oko opatrzności na kamienicy przy ul. Jana 9. Tzw. Dom opatów cysterskich z Jędrzejowa. XV-wieczna kamienica. W 1552 jej właścicielem był Erazm Strauss, potem rodzina Pernusów, Cyrysów i Carlich. W 1742 roku wykupił ją Bernard Łaszewski opat cystersów jędrzejowskich. Obecny wygląd zawdzięcza kolejnym właścicielom rodzinie Bayerów z 2. połowy XIX w.

***

Kamienica Hipolitów przy Placu Mariackim 3. Podczas remontu w 2016 roku spod warstwy tynku wydobyto malunki sporządzone techniką sgraffito, przedstawiające św. Katarzynę Aleksandryjską oraz prawdopodobnie św. Dorotę z Cezarei. Od 2003 roku w kamienicy mieści się jeden z oddziałów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

 Po lewej żółta kamienica Hipolitów, obok po prawej Prałatówka Kościoła Mariackiego

***

Ogrody Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego

Pałac przy ulicy Wolskiej (kiedyś była to ul. Manifestu Lipcowego, a obecnie ul. Piłsudskiego) został zakupiony przez Emeryka Hutten-Czapskiego w 1895 roku.

Otaczają go ogrody, a także lapidarium, w którym złożone zostały fragmenty kamiennych rzeźb z kościołów i kamienic krakowskich zebrane podczas prac archeologicznych i remontowych prowadzonych m.in. wokół kościoła Mariackiego pod koniec XIX wieku. 

Mahonia pospolita – Mahonia aquifolium

Emeryk Zachariasz Mikołaj Seweryn Hutten-Czapski herbu Leliwa, hrabia (ur. 17 października 1828, Stańków k. Mińska Litewskiego - zm. 23 lipca 1896 w Krakowie). To człowiek z pasją, wybitny kolekcjoner, twórca znakomitego zbioru polskich monet i medali, bibliofil, zbieracz grafik i dzieł sztuki rzemiosła artystycznego oraz pamiątek polskich.

Syn Karola Czapskiego i Fabianny Obuchowiczówny. Pochodził od Franciszka Stanisława Kostki Czapskiego, w czasach I Rzeczypospolitej ostatniego wojewody chełmińskiego, był potomkiem najzamożniejszej linii Czapskich, która odziedziczyła część dóbr radziwiłłowskich na Białorusi i Wołyniu i przeniosła się tam z b. Prus Królewskich. 

Po studiach w Petersburgu Czapski wstąpił do rosyjskiej służby państwowej, w której osiągnął wysokie stanowiska: szambelan dworu, tajny radca, (1863-1864) gubernator Nowogrodu Wielkiego, generalny dyrektor departamentu leśnego w ministerstwie dóbr państwa rosyjskiego, 1865 wicegubernator Petersburga.

W roku 1874 władze rosyjskie zezwoliły na dołączenie przydomka "Hutten" (zob. Bogdan Hutten-Czapski, rodzina) do nazwiska i uznały hrabiowski tytuł nadany rodzinie 100 lat przedtem w Prusach.

Czapski opuścił służbę państwową w r. 1879 i przeniósł się do swego majątku Stańkowa, gdzie przez lata gromadził swą kolekcję monet ruskich i polskich, medali i orderów, banknotów, grafik rosyjskich i polskich, militariów, szkła, tkanin, obrazów i starodruków. W roku 1894 przeniósł się wraz z kolekcjami do Krakowa.

Z żoną Elżbietą Karoliną von Meyendorff (1833-1916) hrabia Emeryk miał czwórkę dzieci: Zofię, Karola (1860 - 1904), prezydenta Mińska, Jerzego (1861- 1930) i Elżbietę. Wnukami Emeryka Czapskiego byli Józef Czapski i Maria Czapska oraz poseł Emeryk August Hutten-Czapski, prawnukiem - Janusz Przewłocki.Został pochowany w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim.

Przy opracowaniu tekstu wykorzystano m.in.:

http://www.czapscy.org.pl/muzeum.php

http://www.zwoje-scrolls.com/zwoje33/text09p.htm

Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny przy ul. Szpitalnej w Krakowie

Poplątane są losy naszej polskiej historii. W 1900 roku Żyd Selig Hirsch Steif przekazał krakowską kamienicę Jordanowskiej przy ul. Szpitalnej 24 z przeznaczeniem na synagogę. Synagoga Ahwat Raim przetrwała zaledwie do wybuchu II wojny światowej. Niemcy doszczętnie zdewastowali ją i zaadoptowali na stolarnię.
Obecnie w kamienicy na I pietrze znajduje się prawosławna cerkiew pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. Cerkiew funkcjonuje od 1940 roku. Zdobiona jest ikonami Jerzego Nowosielskiego, artysty o austriackich korzeniach. 

Kamienica przy ul. Szpitalnej 24 w Krakowie

Kamienica przy ul. Szpitalnej 24 w Krakowie

Witraże na klatce schodowej cerkwi

W sklepiku można nabyć reprodukcje dzieł sakralnych Jerzego Nowosielskiego.

Przy Parafii Prawosławnej w Krakowie zostało powołane Centrum Sztuki Sakralnej im. Jerzego Nowosielskiego. 

Tutaj, na Szpitalnej znajduje się punkt startowy tras turystycznych po Krakowie i Małopolsce „śladami Nowosielskiego”, „śladami ikon” . 

******

 

*******

zobacz: Babcia Jerzego Nowosielskiego pochodziła z Tarnawca