Ogrody Królewskie na Wawelu. Rzeźby Chromego w Ogrodach Królewskich

Jedną z atrakcji Zamku Królewskiego na Wawelu są Ogrody Królewskie. Zadbane tarasy z bujną roślinnością odtworzono na wzór renesansowej rezydencji.

Pierwotny klimat ogrodu przypominają odpowiednio dobrane rośliny i sposób ich nasadzenia. Zastosowano między innymi: bukszpan zarysowujący partery ornamentowe, kocimiętkę, lawendę, rutę, margerytki, tojady, malwy, bylice, bazylię, rozmaryn, marzankę, różę francuską (Rosa gallica 'Officinalis'), znaną już przed rokiem 1310.

Z tarasów Ogrodu roztacza się panoram Krakowa m. in. z wieżami kościołów. 

W ogrodach Zamku Królewskiego można oglądać wystawę rzeźb pt. "Smoczy ogród. Bronisław Chromy na Wawelu".

Rzeźby z brązu patynowanego przedstawiają pawia z okazałym ogonem, mrówki, żółwie, koguty, sowy, żurawie, flamingi, kozioł, kamienne owieczki, podobne do tych przed Uniwersytetem Rolniczym. 

Wystawa czasowa, potrwa do końca września 2022.

Bronisław Chromy - artysta rzeźbiarz, medalier, malarz, rysownik, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, autor tomiku „Słowem rzeźbione” znany jest również ze słynnej atrakcji w Krakowie - rzeźby z brązu Smoka Wawelskiego z 1969 roku, który stoi obok wyjścia Smoczej Jamy przy wzgórzu wawelskim.

Bronisław Chromy (ur. 3 czerwca 1925 w Leńczach, zm. 4 października 2017 w Krakowie, został pochowany na Cmentarzu Salwatorskim.

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

Róża w Ogrodzie Królewskim na Wawelu

zobacz też:

• Zamek Królewski na Wawelu - skarby darmowo udostępnione w listopadzie 2021
• Adam Mickiewicz (1798-1855) - Krypta Wieszczów Narodowych na Wawelu
• Dzwon Zygmunt w Katedrze na Wawelu
• Jadwiga Królowa Polski (1373-1399)
• Władysław III Warneńczyk (1424-1444)
• Relikwie świętego Stanisława na Wawelu
• Podróże kształcą. Młodzież z Leżajska na Wawelu
• Wawel Zamek Królewski

Planty krakowskie, Ogród Wawel, Skwer Piotra Skrzyneckiego

“Planty to publiczne zieleńce, zakładane wokół ośrodków staromiejskich po zlikwidowaniu i zniwelowaniu fortyfikacyjnych wałów i fos lub dawnych koryt rzecznych; nazwa ta przyjęta została w Polsce od początku XIX wieku” [Encyklopedia Powszechna PWN, 1985].

Planty krakowskie położone są w samym centrum Krakowa w dzielnicy I. Jest to wyjątkowy w skali europejskiej ogród miejski, który otacza najstarszą część Krakowa. Są wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków.

Długość Plant wynosi około 4 km, szerokość od 40 do 120 m, a powierzchnia 21,03 hektarów. Planty spełniają funkcję wygodnego szlaku komunikacyjnego oraz miejsca spotkań i spacerów. Są wpisane na tzw. I Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Wyróżnia się w nim osiem ogrodów: I - Ogród Wawel, II – O. Uniwersytet, III – O. Pałac Sztuki, IV – O. Florianka, V – O. Barbakan, VI – O. Dworzec, VII – O. Gródek i VIII – O. Stradom.

Ogród Wawel obejmuje obszar między ulicami: Podzamcze i Franciszkańską wzdłuż ul. Straszewskiego. Nazwa tej części Plant pochodzi od wzgórza wawelskiego, które jest najwyższej rangi zabytkiem klasy zerowej, symbolem państwa, i to z okresu jego największej pomyślności. Ta część Plant posiada (podobnie jak O. Stradom) największą ilość powiązań widokowych z Wawelem – np. bastion Władysława IV z pomnikiem konnym Tadeusza Kościuszki.

Szczególnie piękna jest aleja wiodąca od ul. Franciszkańskiej w kierunku wzgórza wawelskiego (okres klasycystyczny). Na terenie tego ogrodu znajduje się budynek zwany willą Komierowską lub Małym Wawelem. Do ogrodu przylegają ważne budowle m.in.: zabytkowy klasztor i kościół oo. Franciszkanów, zespół poklasztornych gmachów z XVII wieku OO. Karmelitów Bosych (obecnie część z nich zajmuje Muzeum Archeologiczne - najstarsze tego typu muzeum w Polsce) oraz odbudowany ogród, a także gmach Seminarium Duchownego. 

 

Po drugiej stronie ul. Straszewskiego z ogrodu są widoczne: Hotel Radison (dawniej drukarnia Władysława Anczyca), Hotel Maltański (dawniej Zespół Pałacu Potockich), Plac Na Groblach (przy którym znajduje się pierwsza szkoła średnia w Polsce – I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego) oraz kamienice z secesyjnymi witrażami.

Na terenie Ogrodu Wawel jest wyjątkowo dużo tablic pamiątkowych, rzeźb oraz pomników. Umieszczono tutaj tablice upamiętniające m.in. Jana Długosza i Stanisława Wyspiańskiego. 

W O. Wawel jest też brązowe popiersie Tadeusza Boya-Żeleńskiego wykonane przez Edwarda Krzaka (1979 r.). 

W pobliżu jest plac zabaw dla dzieci z dwoma piaskownicami. Obok willi Komierowskiej na trawniku umieszczono współczesną rzeźbę Sowy, której autorem jest Bolesław Chromy (1961 r.). Przy wejściu do ogrodu od ul. Franciszkańskiej znajduje się odbudowany kiosk – pawilon, pierwszy jaki został ustawiony na Plantach.

Główna aleja kasztanowa w Ogrodzie Wawel jest częścią kompozycji klasycznej z czasów założenia Plant (1825 r.).
Na Plantach obok Filharmonii Krakowskiej, w Ogrodzie Wawel między ulicą Poselską a Franciszkańską, 28 maja 2022 powstał Skwer Piotra Skrzyneckiego - legendarnego artysty i założyciela Piwnicy pod Baranami. Stoi tam, jako jeden z pierwszych pomników ustawionych na Plantach w 1886 roku malowniczy monument Grażyny i Litawora ku czci Adama Mickiewicza. Wykonany przez Alfreda Dauna, a ufundowany przez dr. Henryka Jordana w 1884 r. 

Odpowiednią scenerię dla pomnika tworzą

buki odmiany zwisłej - (Fagus silvatica “Pendula”). To drzewo, które osiąga 10-20 m wysokości. Obok wierzby białej jest jednym z największych drzew płaczących. Jego długie gałęzie zwisają aż do ziemi. Jesienią, gdy zmienia barwę, wygląda nadzwyczajnie. Ma gładką, popielatoszarą korę. Liście są prawie całobrzegie, gładkie. Wytwarza bukiew, czyli owoce w kształcie podłużnych orzeszków umieszczonych w okrywie.

 

Około 1890 roku postawiono szereg altan i pawilonów a do istniejącego już drzewostanu wprowadzono rzadkie gatunki drzew: cis, sosna wejmutka, platan, buk pospolity odmiany purpurowej oraz rośliny egzotyczne. W późniejszych latach dosadzono nowe gatunki drzew i krzewów, między innymi katalpy, jesiony, dęby szypułkowe i bezszypułkowe, klony jesionolistne odmiany złocistej. Do drzew samotników dosadzono nowe egzemplarze, tworząc w ten sposób grupy drzew.

W Ogrodzie Wawel przy klasztorze O.O. Franciszkanów rośnie miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba). Jest to drzewo, które pochodzi ze Wschodniej Azji (Chiny). Chociaż posiada liście, należy do drzew nagonasiennych (tak jak iglaste). Uważa się go za żywą skamieniałość. Jest jedynym przedstawicielem bardzo starej, dawno wymarłej grupy roślin, które rosły głównie w epoce mezozoiku. Ma jedyne w swoim rodzaju liście - wachlarzowate, klapowane, skórzaste, na długim ogonku, opadające na zimę. Drzewo to szczególnie efektownie wygląda w jesiennej, złocistej tonacji. Rośnie do 30 m wysokości. Jest bardzo odporny na mróz i zanieczyszczenia przemysłowe. Żyje ok. 1000 lat, ale znane są okazy w wieku ok. 3400 lat. Do Polski został sprowadzony w 1728 r. do Pałacu w Łańcucie. W Krakowie pierwszy okaz posadzono w 1808 r. w ogrodzie botanicznym.

Na tym odcinku Plant znajdują się zabytkowe drzewa, które należą do różnych gatunków – są to kasztanowce, klony, lipy, wiązy i modrzewie.

Aleja kasztanowców, szczególnie piękna podczas kwitnienia tych drzew. Kasztanowiec biały (Aesculus hippocastanum) pochodzi z Bałkanów i Azji Południowo-Zachodniej. Od XVI wieku sadzony jest w Europie Środkowej, gdzie zadomowił się na stałe. Tworzy zwartą koronę. Ma zazwyczaj krótki pień, zawsze skręcony w prawo. Jego liście są na krzyż ległe, dłoniaste, złożone z 5-7 wydłużonych jajowatych listków. Białe kwiaty z żółtymi i czerwonobrunatnymi plamkami zebrane są we wzniesione wiechy. W okresie kwitnienia jest jednym z najbardziej ozdobnych drzew. Kwiaty zapylane są przez owady. Do jesieni wykształcają się owoce - kolczaste torebki zawierające 1 lub 2 brązowe nasiona popularnie zwane kasztanami. Podjęte przez ogrodników działania powstrzymały obumieranie tych drzew na Plantach z powodu szrotówka kasztanowcowiaczka.

Z głównej alei przy wejściu udajemy się na prawo i wchodzimy w boczną aleję, przy której rosną wiązy i klony. Wiąz pospolity (Ulmus carpinifolia) to drzewo dorastające do 40 m. Posiada liście asymetryczne – część liścia bardziej zbliżona do gałęzi jest wyraźnie znacznie większa. Brzeg liścia jest piłkowany. Kwiaty ukazują się wczesną wiosną pod koniec marca. Owocami wiązu są owalne płaskie orzeszki umieszczone w skrzydełku. Może żyć do 400 lat. Dawniej był raczej powszechny, ostatnio jest wyniszczony przez chorobę holenderską, którą wywołują m.in. grzyby przenoszone przez chrząszcze ogłodki.

Po prawej stronie okazały rozłożysty krzew iglasty. Jest to cis pospolity (Taxus baccata), który może występować też w formie drzewa. Rośnie bardzo wolno. Osiąga wysokość 10-15 m, ale najczęściej ma postać krzewu. Żyje do 1000 lat. Jego kora jest czerwonawa. Ciemnozielone igły rozłożone są na gałązkach w dwóch rzędach. Lubi stanowiska cieniste lub półcieniste. Kwiaty ma niepozorne. Nasiona znajdują się w czerwonej, soczystej osnówce; dojrzewają w październiku i listopadzie; chętnie są zjadane przez ptaki. Pozostałe części cisa są trujące. Obecnie cis sadzony jest w wielkich miastach, ponieważ dobrze znosi zanieczyszczone powietrze. Drewno cisa jest twarde i wytrzymałe. Dawniej robiono z niego łuki, później luksusowe meble. W Polsce znajduje się pod ochroną.

Jednak na szczególną uwagę zasługuje piękny buk zwyczajny odmiany purpurowej / czerwonolistnej  (Fagus sylvatica Purpurea).

Ma imponujące rozmiary. Drzewo to posiada szeroką, gęstą i nisko osadzoną koronę. Dorasta do 30 m wysokości, ale wolno rośnie. Liście ma błyszczące, całobrzegie lub odlegle ząbkowane. Owocem jest trójkanciasty orzech. Pień jest pokryty szarosrebrzystą, rzadko spękaną korowiną. 

Buk był największym drzewem rosnącym na Plantach. Obwód jego pnia wynosił 433 cm. Był, bo 17 lutego 2022, po potężnej czwartkowej wichurze, jaka przeszła przez Kraków ten piękny buk czerwonolistny, który 6 listopada 2012 roku był wpisany na listę pomników przyrody został powalony przez wiatr. 

 

Rośnie też gatunek klonu jesionolistnego (Acer negundo). Jego ojczyzną jest Ameryka Północna. Do Europy został sprowadzony w 1688 r. Żyje około 100 lat i osiąga wysokość 15-20 m. Posiada pierzaste liście złożone zwykle z 3-5 listków, listek wierzchołkowy przeważnie trójklapowy. Kwiaty ma jednopłciowe. Skrzydlate owoce ułożone pod kątem ostrym, wiszą na długich, nitkowatych szypułkach.

Oprócz okazu miłorzębu rosną tu też inne drzewa egzotyczne: tulipanowiec i klon syberyjski. Występują także lipy szerokolistne. Na terenie tego ogrodu rośnie dużo krzewów, które razem z drzewami tworzą wiosenno-letni mur zieleni. Wśród krzewów można rozpoznać śnieguliczkę białą, forsycję, różne odmiany bzu, tawułę. Interesującym okazem jest rozłożysty krzewiasty cis.

Na Plantach pod Wawelem dwóch wybitnych polskich matematyków Stefana Banacha i Ottona Nikodyma. 

Stefan Banach, matematyk-samouk, jest jednym z najsłynniejszych matematyków XX wieku, najważniejszą postacią lwowskiej szkoły matematycznej, drugim Otton Nikodym, absolwent studiów matematycznych we Lwowie, nauczyciel matematyki w IV gimnazjum w Krakowie.
Ławeczka upamiętnia 100. rocznicę dyskusji matematycznej, jaką odbyli naukowcy. Figury Banacha i Nikodyma wykonał wybitny krakowski rzeźbiarz, prof. Stefan Dousa.

Zobacz też:

Cafe Gallery Zakopianka

Planty krakowskie, Ogród Wawel

Zamek Królewski na Wawelu - skarby darmowo udostępnione w listopadzie 2021

Lekcja historii i gorzka refleksja.

Podczas zwiedzania Zbrojowni na Zamku Królewskim na Wawelu nauczycielka opowiadała małym dzieciom o wojnie i rycerzach ubranych w ciężkie niewygodne zbroje, hełmy, walczyli mieczami, strzelali z kuszy.

- A co w tym czasie robiły kobiety? - spytała

- płakały - jednogłośnie odpowiedziały dzieci

- to też, odpowiedziała ich pani, ale również kobiety musiały ciężko pracować przejmując obowiązki mężczyzn, do tego jeszcze ... i tu wymieniała pani co jeszcze ... 

To nie anegdota. To prawda usłyszana przeze mnie we wtorek 16 listopada podczas zwiedzania militariów w Zbrojowni na Wawelu. 

Zaskoczyła mnie reakcja dzieci. To co dla dorosłych wydaje się być podziwianym gadżetem, cennym kruszcem, symbolem bohaterstwa, oznaką patriotyzmu z perspektywy dzieci wydaje się być narzędziem okrucieństwa i bólu, budząc grozę, lęk i brak poczucia bezpieczeństwa.

Ekspozycja Zbrojownia prezentuje różnego rodzaju broń sieczną, szpady, paradne rapiery, ozdobne szable, kusze, strzelby i pistolety, myśliwskie rogi, prochownice i ładownice, armatki i moździerze, lufy armat. Także XVII w. siodła i rzędy.

W listopadzie 2021 na Wawelu jest darmowy wstęp na ekspozycje:

• Sztuka Wschodu. Namioty Tureckie
• Zbrojownia
• Wawel Zaginiony
• Wawel Odzyskany
• Wazy, serwisy, misy... Osiemnastowieczne srebra, porcelana i szkła ze zbiorów Zamku Królewskiego na Wawelu 

Obowiązuje bilet wstępu.

Sztuka Wschodu. Namioty Tureckie

Unikatowa w skali światowej kolekcja namiotów tureckich, w tym namiot dwumasztowy (Turcja XVII w.), chorągwie - trofeum króla Jana III Sobieskiego z kampanii wiedeńskiej z 1683 roku. 

 

Wśród eksponatów zgromadzone zostały dywany, kobierce modlitewne, ceramika z krajów Bliskiego i Dalekiego Wschodu. 

Militaria - broń - strzelby, pałasz inkrustowany złotem i srebrem, zbroje, hełmy turbanowe. Najcenniejszy jest tu wspaniały rząd koński z osiodłaniem, wysadzany półszlachetnymi i szlachetnymi kamieniami. Własność Krzysztofa Leopolda Schaffgotscha, ambasadora cesarza Leopolda I u boku Jana III Sobieskiego. 

  

 

***

Ekspozycja „Wazy, serwisy, misy” reprezentowane są poprzez wyroby sreber, szkła oraz porcelany pochodzące ze słynnej osiemnastowiecznej manufaktury w Miśni, założonej przez króla Polski Augusta II Mocnego.

Targi Książki w Krakowie Expo 2021

Odwiedziłam dzisiaj (w piątek) Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie. Od czwartku do niedzieli, od 14 do 17 października Kraków po raz 24. zamienił się w stolicę literatury.

Stoiska na Hali Wisła oraz Hali Dunaj prezentują bogate oferty pełne komiksów, fantastyki, literatury dziecięcej, katolickiej, uniwersyteckiej. Wizyta na krakowskich Targach Książki okazała się dla mnie owocna w ciekawe pozycje. Chociaż czuję niedosyt oczywiście. Ale nie tylko o książki mi chodziło. Pierwszy raz byłam na Targach, chciałam poczuć atmosferę wśród miłośników literatury pięknej, historycznej i w ogóle miłośników książek o różnorodnej tematyce.

Cieszę się, że udało mi się kupić książkę Mariusza Szczygła "Nie Ma". To zbiór reportaży / felietonów o ludziach, których już nie ma, a którzy zasługują na opisanie. Książka wydana przez oficynę Dowody na istnienie, nagrodzona w 2019 Nagrodą Literacką Nike. Gdy pytałam o książkę w leżajskich księgarniach, słyszałam "nie ma, nakład wyczerpany, ale czekamy na dodruk". Szkoda, że nie doczekałam sobotniego spotkania z autorem, miałabym książkę z autografem, ale korzyść jest taka, że o jeden dzień wcześniej już będę mogła przeczytać książkę. 

 

Z serii Polscy superbohaterowie kupiłam książkę Małgorzaty Sobieszczak-Marciniak "Maria Skłodowska-Curie". Wspaniale i przystępnie dla dzieci opowiedziana biografia noblistki. 

***

Tegoroczne Targi Książki inspirowane są twórczością wybitnego polskiego futurologa Stanisława Lema urodzonego we Lwowie dokładnie 100 lat temu, który w 1980 roku był kandydatem do literackiej Nagrody Nobla. Rok 2021 został ustanowiony Rokiem Lema. Na Targach można było zobaczyć ekspozycję dorobku autora - książek przetłumaczonych na różne języki. Jego książki zostały przetłumaczone na 41–42 języki, w łącznym nakładzie ponad 30 milionów egzemplarzy.  

***

Targi odbywają się w Międzynarodowym Centrum Targowo-Kongresowym EXPO Kraków @expo_krakow przy ulicy Galicyjskiej 9. Wstęp na Targi po wypełnieniu ankiety covidowej oraz opłacie 10 zł. 

 

Dom Izby Rzemieślniczej w Krakowie - witraże

Secesyjna kamienica przy ul. św. Anny w Krakowie, wybudowana w 1908 roku według projektu Rajmunda Meusa. Powstała w miejscu wyburzonej gotyckiej kamienicy z XIV wieku, w której przez wiele lat znajdowała się drukarnia, a na początku XIX wieku hotel Victoria. W drzwiach na parterze znajduje się witraż autorstwa Henryka Uziembły, który zaprojektował witraż do budynku Banku Kredytu Hipotecznego (obecnie Izba Rzemieślnicza) na ul. św. Anny (1908). Henryk Uziembło - polski malarz, grafik i projektant.

Na kolejnych piętrach klatki schodowej również znajdują się witraże. Wykonawcą witraży jest Krakowski Zakład Witrażów S.G. Żeleński.

Witraż w bramie Izby Rzemieślniczej przy ul. Św. Anny 9

 

 

 ”Wiejski ogródek” I piętro.

 

Witraż ”Wierzba” II piętro.

 

 

 

 

Zmarł Szczepan Leszek Świątek

29 marca 2021 r odszedł opatrzony Św. Sakramentami Szczepan Leszek Swiątek były Prezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Msza święta żałobna odprawiona zostanie w kaplicy na cmentarzu Rakowickim w środę 7 kwietnia 2021 r. o godz,10,20, po której nastąpi odprowadzenie Zmarłego na miejsce oczekiwania na Zmartwychwstanie.

Tę smutną wiadomość przekazała mi żona Barbara Świątek.

Szczepan Leszek Swiątek urodził sie 26 czerwca 1946 r w Dąbrowie Górniczej w rodzinie robotniczo-chłopskiej. W latach 1954 - 1960 uczęszczał do Szkoły Podstawowej następnie w latach 1960 -1964 uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego w Dąbrowie Górniczej. Zgodnie z zainteresowaniami humanistycznymi w 1964 zdał egzamin na kierunek historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Studia ukończył z wyróżnieniem w 1964 r. W takcie studiów ukończył Międzywydziałowe Studium Kulturalno-Oświatowe. 16 lipca 1969 r rozpoczął pracę na stanowisku kierownika Powiatowego Archiwum Państwowego w Chrzanowie. Po zawarciu w 1971 związku małżeńskiego przeniósł się do Krakowa gdzie pracował w Sekcji Akt Gospodarczych w Nowej Hucie. Nadal utrzymywał liczne kontakty z redakcjami prasy lokalnej oraz towarzystwami regionalnymi. W ramach samokształcenia ukończył Studium Podyplomowe UMK w Toruniu oraz na Uniwersytecie Warszawskim studium ze specjalizacją edytorstwa źródeł. Na zebraniach naukowych wygłosił 20 referatów. Opublikował 60 publikacji w tym 15 archiwalnych. Kontynuował studia nad Kancelarią miast i miasteczek Galicji Zachodniej 1866-1918. Pracował również nad Przewodnikiem po zespołach banków krakowskich i nad Informatorem o materiach źródłowych do dziejów budowy Nowej Huty.
Był członkiem wielu towarzystw naukowych.
Wiceprezes SAUJ mgr Szczepan Świątek prowadził studium badawcze, którego celem było poszukiwanie źródeł informacji o absolwentach naszego Uniwersytetu oraz uniwersyteckich stowarzyszeniach absolwentów.

Niestety śmierć przerwała pracę nad innymi publikacjami. 

Szczepan Leszek Swiątek były Prezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie na Spotkaniu Opłatkowym SAUJ w 2016 roku.

Polski Instytut Esperancki w Krakowie

Dzięki uprzejmości znanego leżajskiego regionalisty Juliusza Ulasa Urbańskiego podczas wizyty w dniu 1 września 2020 miałam okazję zobaczyć świadectwo ukończenia kursu międzynarodowego języka esperanto w Krakowie. 25 czerwca 1932 roku taki kurs zakończony pozytywnym egzaminem, z wynikiem dobrym ukończyła Ulasa ciotka - Maria Lencznar c. Franciszka Ksawerego i Julii Mróz. Urodziła się w Łańcucie, pracowała jako nauczycielka w Szkole Podstawowej w Jelnej koło Leżajska. 

 

Na wydanym dla Marii Lencznar dokumencie są podpisy:
Kierownik Instytutu Edward Kostecki
Przewodniczący - prof. Odo Bujwid
Członkowie: Tadeusz Hodakowski i jeden podpis nieczytelny

Odo Bujwid  - Odo Feliks Kazimierz Bujwid (ur. 30 listopada 1857 w Wilnie, zm. 25 grudnia 1942 w Krakowie) – pierwszy polski bakteriolog, pionier higieny i profilaktyki zdrowotnej, jeden z pierwszych polskich naukowców zajmujących się wytwórczością szczepionek leczniczych, w tym przeciwko wściekliźnie. Pisałam o nim we wcześniejszym poście Odo Bujwid pierwszy polski bakteriolog
Twórcą międzynarodowego języka esperanto (1885 rok) był Ludwik Zamenhof - polski lekarz okulista żydowskiego pochodzenia. Ośmiokrotnie nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla (1907, 1909, 1910, 1913, 1914, 1915, 1916, 1917). Był również odznaczony najwyższym francuskim odznaczeniem - Orderem Legii Honorowej. Nazwiskiem Zamenhofa nazwano planetoidę (1462) odkrytą w 1938 roku. Zamenhof ur. 15 grudnia 1859 w Białymstoku, zm. 14 kwietnia 1917 w Warszawie), w dzień jego urodzin 15 grudnia obchodzony jest jako Dzień Ludwika Zamenhofa.

Język esperanto zyskał światową sławę, 11–18 sierpnia 1912 roku odbył się w Krakowie VIII Światowy Kongres Esperanto z udziałem Zamenhofa. Za organizację odpowiadał Komitet, na którego czele stanął Odo Bujwid. Siedziba Komitetu mieściła się przy ul. Radziwiłłowskiej 19.

W ramach Kongresu zorganizowano wiele imprez towarzyszących takich jak: przedstawienia, wykłady, wycieczki i konkursy. W budynku Akademii Handlowej przygotowano wystawę wydawnictw esperanckich.

Akademia Handlowa w Krakowie, obecnie Zespół Szkół Ekonomicznych nr 1

im. Mikołaja Kopernika - ul. Kapucyńska 2 (ul. Straszewskiego 29)

W salach Teatru Starego odbyło się rozpoczęcie i zakończenie Kongresu, obrady plenarne i bal podczas którego uczestnicy zaprezentowali się w strojach narodowych. 

Teatr Stary

Nie zabrakło wycieczek do Wieliczki i Zakopanego.

Wystawę obrazów zorganizowano w Pałacu Sztuki i w kamienicy przy Rynku Głównym 34 - Pałacu Spiskim. 

Pałac Spiski

Pałac Sztuki przy placu Szczepańskim z okazji Kongresu wydał specjalny katalog w języku esperanto.

Pałac Sztuki

Kolejny, XXIII Światowy Kongres Esperanto odbył się w dniach 1-8 sierpnia 1931 w Krakowie. Za organizację odpowiedzialny był profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego Odo Bujwid. W ramach przygotowań do zjazdu zorganizowano kursy esperanto dla pracowników kolei, poczty, tramwai i policji. W budynku Szkoły Ekonomiczno-Handlowej w Krakowie, gdzie znalazły się biura zjazdu, otwarto specjalną placówkę pocztową i kantor wymiany walut.
Obrady kongresu odbywały się w Domu Katolickim przy ul. Straszewskiego (obecnie budynek filharmonii). 

2 sierpnia uczestnicy spotkali się na rynku pod pomnikiem Mickiewicza, aby udać się na uroczystość nadania nazwy ulicy Zamenhofa. Ulica ta łącząca ulice Westerplatte z ulicą Radziwiłłowską. Do 1931 roku nosiła nazwę Niebyła. Na ścianie kamienicy przy skrzyżowaniu ulicy Zamenhofa i Westerplatte odsłonięto tabliczkę z nową nazwą ulicy oraz tablicę z informacją upamiętniającą nadanie nazwy z okazji Międzynarodowego Kongresu. 

Na tablicy został umieszczony tekst: Na pamiątkę światowego zjazdu esperantystów Rada m. Krakowa uczciła twórcę esperanta, oznaczając tę ulicę Jego nazwiskiem. Sierpień 1931. 

Za uczczenie w ten sposób Zamenhofa podziękował profesor Bujwid. Uczestnicy uroczystości odśpiewali hymn esperanto i przeszli na Wawel.

Linki:
Księga Jubileuszowa VIII Kongresu Esperanto Album Kraków 1912